Οι δυτικές, βιομηχανικές χώρες αντιμετωπίζουν μια αυξανόμενη ανησυχία: τη μείωση των ποσοστών γεννήσεων και τη σταδιακή γήρανση των κοινωνιών. Αυτή η δημογραφική μεταβολή θέτει υπό πίεση τα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης και πρόνοιας, τα οποία βασίζονται στην ύπαρξη ενός μεγάλου ενεργού πληθυσμού για την υποστήριξη παιδιών και ηλικιωμένων. Όταν η ισορροπία διαταράσσεται, προκύπτουν πιέσεις στην υγειονομική περίθαλψη, τα συνταξιοδοτικά ταμεία και τη συνολική οικονομική δραστηριότητα.

Μια πρόσφατη κατάταξη του Visual Capitalist, βασισμένη σε εκτιμήσεις του ΟΗΕ για το 2025, αποτυπώνει το ποσοστό του πληθυσμού άνω των 65 ετών παγκοσμίως. Στην κορυφή βρίσκεται το Μονακό, με ένα εκπληκτικό 37% του πληθυσμού του να είναι ηλικίας 65 ετών και άνω. Ακολουθεί η Ιαπωνία με 30% και σχεδόν 37 εκατομμύρια άτομα άνω των 65.

Η Ιαπωνία, αν και δεύτερη στο ποσοστό, βρίσκεται στην τέταρτη θέση παγκοσμίως στον απόλυτο αριθμό ηλικιωμένων (μετά την Κίνα, την Ινδία και τις Ηνωμένες Πολιτείες). Η γήρανση εκεί έχει ήδη οδηγήσει σε ελλείψεις εργατικού δυναμικού και επιβράδυνση της οικονομίας, ωθώντας τις αρχές σε πολιτικές αυτοματοποίησης και προσεκτικής ενίσχυσης της μετανάστευσης.

Αν και η Ιαπωνία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα, παρόμοιες δημογραφικές εξελίξεις παρατηρούνται σε όλη την Ευρώπη. Η Ελλάδα βρίσκεται στην 9η θέση της παγκόσμιας κατάταξης, με περίπου 2,4 εκατομμύρια άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω επί συνόλου 9,9 εκατομμυρίων, που αντιστοιχεί σε ένα ποσοστό 24,4%.

Η Ευρώπη: Η «Γηραιότερη» ήπειρος και οι προκλήσεις

Η Ευρώπη αναδεικνύεται ως η γηραιότερη ήπειρος, καθώς από τις 36 χώρες με τα υψηλότερα ποσοστά ηλικιωμένων, οι 28 βρίσκονται σε αυτήν. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται μεγάλες οικονομίες όπως η Ιταλία (25,1%), η Γερμανία (23,7%) και η Γαλλία (22,4%). Τα χαμηλά ποσοστά γεννήσεων και το αυξημένο προσδόκιμο ζωής στην Ευρώπη έχουν οδηγήσει σε έναν υψηλό μέσο όρο ηλικίας (περίπου 44 έτη), εντείνοντας την πίεση στα συστήματα πρόνοιας και συνταξιοδότησης.

Πολλές ευρωπαϊκές χώρες έχουν ήδη υψηλές φορολογικές επιβαρύνσεις, περιορίζοντας τις δυνατότητες για επιπλέον χρηματοδότηση των κοινωνικών προγραμμάτων. Το γεγονός αυτό θέτει επιτακτικά νέα πολιτικά και οικονομικά ζητήματα, όπως η αναθεώρηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης.

Μικρές περιοχές με δυσανάλογα υψηλά ποσοστά ηλικιωμένων

Πέρα από τα μεγάλα κράτη, ακόμα και μικρές περιοχές όπως το προαναφερθέν Μονακό (36,8%), η Μαρτινίκα (26,5%) και το Μοντσεράτ (25,0%) παρουσιάζουν δυσανάλογα μεγάλα ποσοστά ηλικιωμένων. Αυτά τα μέρη συχνά προσελκύουν συνταξιούχους ή αντιμετωπίζουν πολύ χαμηλά ποσοστά γεννήσεων, με αποτέλεσμα τη σημαντική μετατόπιση της δημογραφικής τους σύνθεσης προς τις μεγαλύτερες ηλικίες.

Παρόλο που οι συνολικοί τους πληθυσμοί είναι μικροί, οι ανάγκες για υπηρεσίες υγειονομικής φροντίδας και στήριξης των ηλικιωμένων αυξάνονται σημαντικά. Οι τοπικές αρχές καλούνται να αναπροσαρμόσουν τους πόρους τους, μετατοπίζοντας την έμφαση από τομείς όπως η εκπαίδευση σε υπηρεσίες για τις ολοένα αυξανόμενες ηλικιακές ομάδες.

Με πληροφορίες από ygeiamou