Η ελληνική κυβέρνηση προχωρά σε ένα σημαντικό βήμα προς την αναμόρφωση του συστήματος κοινωνικών παροχών, σχεδιάζοντας τη δημιουργία ενός Εθνικού Μητρώου Παροχών και Ενισχύσεων.
Πρόκειται για μια συνολική ψηφιακή πύλη που θα συγκεντρώνει, για πρώτη φορά, προσωποποιημένες πληροφορίες για όλα τα επιδόματα και τις ενισχύσεις, τόσο σε χρήμα όσο και σε είδος, που χορηγούνται σε κάθε πολίτη από φορείς του Δημοσίου. Αυτή η κίνηση αναμένεται να ενισχύσει τη διαλειτουργικότητα, τη διαφάνεια και την αποτελεσματικότητα των ελέγχων, βάζοντας τέλος στον κατακερματισμό των πληροφοριών που επέτρεπε, σε ορισμένες περιπτώσεις, την αθέμιτη σώρευση παροχών.
Το νέο Μητρώο, που αποτελούσε εκκρεμότητα από την περίοδο που ο Κωστής Χατζηδάκης ήταν αρμόδιος υπουργός, θα ανήκει θεσμικά στη Γενική Γραμματεία Δημοσιονομικής Πολιτικής του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Την επιχειρησιακή και τεχνική ευθύνη για τη λειτουργία του θα έχει η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ).
Η πρόσβαση στο Μητρώο θα παρέχεται πρωτίστως στο Αυτοτελές Τμήμα Επιχειρησιακής Ανάλυσης και Υποστήριξης του Υπουργείου Οικονομικών, καθώς και στις Διευθύνσεις Ανάπτυξης Εφαρμογών και Υπηρεσιών Δεδομένων της ΑΑΔΕ. Επιπλέον, θα μπορεί να δοθεί σαφώς ορισμένο δικαίωμα πρόσβασης σε διαπιστευμένους χρήστες από άλλους φορείς. Είναι σημαντικό ότι τα στοιχεία θα είναι κατά κύριο λόγο ανωνυμοποιημένα, διατηρώντας μόνο τα απολύτως απαραίτητα, ώστε η πρόσβαση σε μη ανωνυμοποιημένες πληροφορίες να γίνεται μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις και με αυστηρές προϋποθέσεις.
Το Εθνικό Μητρώο αποτελεί μια κρίσιμη παρέμβαση τόσο για τη χάραξη κοινωνικής πολιτικής όσο και για την άσκηση δημοσιονομικής εποπτείας. Οι κοινωνικές δαπάνες αντιπροσωπεύουν περίπου το 25% του ΑΕΠ, γεγονός που καθιστά επιτακτική την ανάγκη για αποτελεσματική παρακολούθηση και ορθή χαρτογράφηση των δικαιούχων, των χαρακτηριστικών και των αναγκών τους.
Ένα πιλοτικό πρόγραμμα λειτουργίας του Μητρώου θα τεθεί σε εφαρμογή κατά το διάστημα 2025-2026, με την ένταξη επιλεγμένων φορέων και παροχών σε αυτό.
Ο βασικός στόχος της κυβερνητικής πρωτοβουλίας, που αναμένεται να εξειδικευτεί αυτή την εβδομάδα, είναι η διαμόρφωση μιας συνολικής εικόνας των κοινωνικών δαπανών και των πάσης φύσεως ενισχύσεων. Μέχρι σήμερα, κάθε φορέας διαμορφώνει εικόνα βάσει του δικού του πληροφοριακού συστήματος, και συχνά ακόμη και εντός του ίδιου φορέα, όπως στον e-ΕΦΚΑ ή στον Οργανισμό Προνοιακών Επιδομάτων και Κοινωνικής Αλληλεγγύης (ΟΠΕΚΑ), τα επιμέρους συστήματα δεν επικοινωνούν μεταξύ τους. Αυτό καθιστά εξαιρετικά δύσκολο για το κράτος να έχει μια συγκεντρωτική εικόνα των παροχών ανά πάσα στιγμή, ειδικά όταν απαιτούνται αναφορές με συγκεκριμένα κριτήρια (π.χ. γεωγραφική, ηλικιακή, εισοδηματική κατανομή δικαιούχων).
Η ενοποίηση των μητρώων θα μειώσει σημαντικά και το διοικητικό βάρος. Για παράδειγμα, η χορήγηση του επιδόματος ανασφάλιστου υπερήλικα απαιτεί έλεγχο για τη μη ύπαρξη συνταξιοδοτικού δικαιώματος. Αυτός ο έλεγχος σήμερα διενεργείται συχνά με χρονοβόρες διοικητικές επικοινωνίες μεταξύ φορέων, προκαλώντας καθυστερήσεις. Με τη σύσταση του Μητρώου, ο ενδιαφερόμενος φορέας θα μπορεί να ελέγχει άμεσα και σε πραγματικό χρόνο τις προϋποθέσεις σώρευσης πολλαπλών δικαιωμάτων, επιταχύνοντας σημαντικά τον χρόνο χορήγησης της παροχής.
Ατομική καρτέλα και διενέργεια ελέγχων
Για κάθε φυσικό πρόσωπο θα τηρείται εντός του Μητρώου μια ατομική καρτέλα, η οποία θα περιλαμβάνει:
- Στοιχεία δικαιούχου: Ονοματεπώνυμο, ΑΦΜ, ημερομηνία γέννησης, φύλο, στοιχεία κατοικίας κ.λπ.
- Στοιχεία παροχών και ενισχύσεων: Καταγραφή τόσο παροχών σε χρήμα (π.χ. προνοιακά επιδόματα, συνταξιοδοτικές παροχές, ασφαλιστικά επιδόματα) όσο και παροχών σε είδος (π.χ. vouchers, επιταγές κοινωνικού χαρακτήρα).
- Οικονομικά στοιχεία του δικαιούχου.
Η ενημέρωση του Μητρώου θα γίνεται σε τακτική βάση, μηνιαία ή και σε διαφορετικά διαστήματα, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά της κάθε παροχής. Ως φυσικά πρόσωπα νοούνται και όσοι ασκούν επιχειρηματική δραστηριότητα και είναι υποχρεωμένοι για έναρξη με Κωδικό Αριθμό Δραστηριότητας (ΚΑΔ).
Η πλατφόρμα θα επιτρέπει επίσης τον καλύτερο έλεγχο των χορηγήσεων, εντοπίζοντας αν κάποιο φυσικό πρόσωπο σωρεύει πολλαπλές παροχές. Θα διενεργούνται δειγματοληπτικοί ή περιοδικοί έλεγχοι για την πληρότητα και ορθή ενημέρωση του Μητρώου, καθώς και έλεγχοι που θα προκύπτουν μετά την επεξεργασία των ανωνυμοποιημένων αναφορών.
Αρχική ένταξη και επιδόματα
Το Μητρώο θα ξεκινήσει τη λειτουργία του με τις χορηγήσεις από το Υπουργείο Οικονομικών, το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, τον ΟΠΕΚΑ και τη Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης (ΔΥΠΑ).
Στην πλατφόρμα θα ενταχθούν οπωσδήποτε σημαντικά επιδόματα και παροχές, όπως:
- Το επίδομα θέρμανσης
- Το επίδομα πρόσβασης για παιδιά προσχολικής ηλικίας
- Το επίδομα παιδιού
- Το επίδομα γέννησης
- Το επίδομα αναδοχής
- Το επίδομα κοινωνικής αλληλεγγύης σε ανασφάλιστους υπερήλικες
- Το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα
- Το επίδομα στέγασης
- Το επίδομα σε παραπληγικούς και τετραπληγικούς και αρκετά άλλα.
Με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ