του Ιωάννη Ιντζέ*

Ο Πρωθυπουργός της Ισπανίας Pedro Sanchez σε ανάρτησή του στις 28 Φεβ 2026, λίγο μετά την έναρξη της επίθεσης στο ΙΡΑΝ, δήλωσε στην πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης Χ ότι «απορρίπτει τη μονομερή στρατιωτική δράση των ΗΠΑ και του Ισραήλ, η οποία αποτελεί κλιμάκωση και συμβάλλει σε μια πιο επισφαλή και εχθρική διεθνή τάξη». 

Όπως ήταν αναμενόμενο η ανάρτηση αυτή προκάλεσε την αντίδραση του Προέδρου των ΗΠΑ Donald Trump, ο οποίος χαρακτήρισε την Ισπανία «απαίσια» και μάλιστα έδωσε εντολή για την διακοπή όλων των εμπορικών σχέσεων των ΗΠΑ μαζί της.

Δεν ξέρουμε ποιο ήταν το σκεπτικό της απόφασης του Ισπανού Πρωθυπουργού στο να πάρει μια τόσο ξεκάθαρα επικριτική στάση απέναντι στις ΗΠΑ, οι οποίες ψάχνουν για νομιμοποίηση της ενέργειάς τους, η οποία ήδη δείχνει να μην εξελίσσεται όπως αναμενόταν.

Η στάση όμως αυτή ενδεχομένως σχετίζεται με μια από τις πιο αιματηρές τρομοκρατικές ενέργειες που έγιναν στην Ισπανία. Και μιλάμε για την τρομοκρατική επίθεση της 11ης Μαρτίου 2004. Γνωστής ως «11-Μ». Ας δούμε πως εξελίχθηκαν τα γεγονότα.

Βρισκόμαστε στο 2004 και στις 14 Μαρτίου έχουν προγραμματισθεί εθνικές εκλογές στην Ισπανία. Το Λαϊκό Κόμμα (ΡΡ) με αρχηγό τον Χοσέ Μαρία Αθνάρ ολοκλήρωνε τη δεύτερη τετραετία του ως Κυβέρνηση. Όλες οι δημοσκοπήσεις του έδιναν, μικρό μεν, αλλά σαφές προβάδισμα έναντι του Σοσιαλιστικού κόμματος (PSOE) με ηγέτη τον 40χρονο τότε Χοσέ Λουίς Θαπατέρο.

Την Πέμπτη 11 Μαρτίου 2004 και ώρα 7 το πρωί σημειώνονται, σχεδόν ταυτόχρονα, 10 εκρήξεις σε τέσσερες αμαξοστοιχίες, σε διαφορετικές γραμμές στην περιοχή της Μαδρίτης, από αντίστοιχους αυτοσχέδιους εκρηκτικούς μηχανισμούς που είχαν τοποθετηθεί στα βαγόνια των τρένων. 

Μέσα σε λίγα λεπτά η Μαδρίτη είχε μετατραπεί σε κόλαση. Ο τραγικός απολογισμός φτάνει τους 192 νεκρούς και τους 1.857 τραυματίες. Το «11-Μ» ήταν το μεγαλύτερο τρομοκρατικό χτύπημα στην ιστορία της Ισπανίας.

Βρισκόμαστε τρεις ημέρες πριν τις εκλογές και η Κυβέρνηση κάνει την εξής εκτίμηση:  «Αν ο δράστης είναι η ΕΤΑ (Βάσκοι αυτονομιστές), θα κάνουμε περίπατο, αν είναι ισλαμιστές, θα κερδίσουν οι Σοσιαλιστές”. Έτσι λίγο μετά, την ίδια ημέρα, ο πρωθυπουργός Χοσέ Μαρία Αθνάρ, δηλώνει (ψευδώς) δημόσια ότι η ΕΤΑ ευθυνόταν για την πολλαπλή βομβιστική επίθεση.

Να σημειώσουμε ότι την προηγούμενη χρονιά στις 16 Μαρτίου του 2003, ο Αθνάρ είχε συναντηθεί στις Αζόρες με τον Πρόεδρο των ΗΠΑ, Τζορτζ Μπους, τον πρωθυπουργό της Μεγάλης Βρετανίας, Τόνι Μπλερ και τον πρωθυπουργό της Πορτογαλίας, Μανουέλ Μπαρόζο, σε μια Σύνοδο Κορυφής η οποία κατέληξε στέλνοντας τελεσίγραφο στον ΟΗΕ λέγοντας: «Έχετε 24 ώρες να αποφασίσετε αν θα εγκρίνετε την εισβολή στο Ιράκ, αλλιώς θα προχωρήσουμε μόνοι μας». Τελικά στις 20 Μαρτίου 2003 άρχισε η δεύτερη εισβολή στο Ιράκ υπό την ηγεσία των Ηνωμένων Πολιτειών και μιας “Συμμαχίας Προθύμων” μεταξύ των οποίων ήταν και η Ισπανία. Σκοπός της εισβολής ήταν η εξάλειψη όπλων μαζικής καταστροφής (τα οποία δεν βρέθηκαν ποτέ) ο τερματισμός της υποστήριξης του Σαντάμ στην τρομοκρατία, η «απελευθέρωση» του ιρακινού λαού και η εγκαθίδρυση δημοκρατίας!

Η συμμετοχή της Ισπανίας στο Ιράκ την έβαλε στο στόχαστρο του Μπιν Λάντεν και υπήρξαν πολλές εκθέσεις μυστικών υπηρεσιών που προειδοποιούσαν για ενδεχόμενα χτυπήματα της Αλ Κάιντα εντός της ισπανικής επικράτειας, ως αντίποινα.

Μετά τη δήλωση του Ισπανού Πρωθυπουργού περί εμπλοκής της ΕΤΑ, υπήρξε διάψευση από τον ηγέτη του πολιτικού σκέλους της βασκικής αυτονομιστικής οργάνωσης (Batasuna), δημοσίευση στοιχείων από την έρευνα της αστυνομίας, αλλά και μια επιστολή που έφτασε στα γραφεία μιας αραβικής εφημερίδας (Al Quds Al Arabi) στο Λονδίνο, με την οποία την ευθύνη του χτυπήματος ανελάμβανε μια οργάνωση (Ταξιαρχίες Abu Hafs Al Masri), που ενεργούσε για λογαριασμό της ΑΛ ΚΑΪΝΤΑ. Πλέον το ψέμα της Κυβέρνησης είχε καταπέσει.

Μετά την αποκάλυψη της προσπάθειας παραπλάνησης, οι Ισπανοί βγήκαν μαζικά στους δρόμους σε όλη την Ισπανία για να διαμαρτυρηθούν για την στάση της Κυβέρνησης. Να σημειωθεί ότι σύμφωνα με δημοσκοπήσεις που είχαν γίνει, το 92% των Ισπανών ήταν αντίθετοι με τη στρατιωτική συμμετοχή της χώρας τους στην εισβολή στο Ιράκ και τη στήριξη στις ΗΠΑ, και για τον επιπλέον λόγο ότι δεν υπήρχε έγκριση από το ΣΑ/ΟΗΕ.

Οι πολίτες κατηγόρησαν την κυβέρνηση για χειραγώγηση, απόκρυψη πληροφοριών σχετικά με τους δράστες των επιθέσεων για εκλογικούς λόγους και την προσπάθεια να παρουσιάσει ως υπεύθυνη την ΕΤΑ, όταν όλες οι ενδείξεις έδειχναν την ισλαμική τρομοκρατία. 

Την ημέρα των εκλογών, στις 14 Μαρτίου 2004, έγινε η μεγάλη ανατροπή. Πρώτο ανεδείχθη το Σοσιαλιστικό κόμμα με ποσοστό 42,59% και δεύτερο το Λαϊκό Κόμμα, με ποσοστό 37,71%. Μια ανατροπή που κρίθηκε από τον χειρισμό του τρομοκρατικού χτυπήματος στις 11 Μαρτίου 2004, αλλά και την στάση της Ισπανίας στην εισβολή στο Ιράκ.

Τα κυρίαρχα κράτη έχουν δικαίωμα να καθορίζουν την στάση τους σε διάφορα γεγονότα, με βάση τα εθνικά τους συμφέροντα. Αυτό έκανε μάλλον και η Ισπανία στην πρόσφατη επίθεση των ΗΠΑ-Ισραήλ στο ΙΡΑΝ. 

Άλλωστε, τραγικά γεγονότα, όπως αυτό της «11-Μ» συνθέτουν ανεξίτηλα την ιστορική μνήμη των Λαών και καθορίζουν την πορεία τους.

———————-

* Ο Ιωάννης Ιντζές είναι Αντιστράτηγος ε.α. απόφοιτος της Σχολής Εθνικής Άμυνας και κάτοχος Μεταπτυχιακού στην «Εφαρμοσμένη Στρατηγική και τη Διεθνή Ασφάλεια». Είναι Διευθυντής του Πολιτικού Γραφείου του Προέδρου της ΝΙΚΗΣ και Επιστημονικός Συνεργάτης στην Βουλή, Υπεύθυνος του Τομέα Εθνικής Άμυνας και αναπληρωματικό μέλος του Εθνικού Συμβουλίου Εξωτερικής Πολιτικής.