Η πιθανότητα ενός γενικού blackout στη χώρα μας, παρόμοιου με το πρόσφατο συμβάν στην Ισπανία, αποτελεί ένα ζήτημα που απασχολεί έντονα τους φορείς ενέργειας στην Ελλάδα.
Στο πλαίσιο ημερίδας που διοργάνωσε το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (ΤΕΕ) με τίτλο «Blackout στην Ισπανία – Έχουμε σχέδιο στην Ελλάδα;», εκπρόσωποι της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ), του Ανεξάρτητου Διαχειριστή Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΑΔΜΗΕ), του Διαχειριστή Ελληνικού Δικτύου Διανομής Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΔΕΔΔΗΕ) και του Ελληνικού Χρηματιστηρίου Ενέργειας (ΕΧΕ) ανέλυσαν τους κινδύνους και τις κινήσεις που γίνονται για την αποτροπή μιας ενδεχόμενης κατάρρευσης του ηλεκτρικού συστήματος.
Συμφωνώντας όλοι πως κανένα ηλεκτρικό σύστημα παγκοσμίως δεν είναι άτρωτο σε ένα blackout, οι φορείς τόνισαν τα μέτρα και τα έργα τεχνολογικού εκσυγχρονισμού που προωθούνται για την ασφαλή λειτουργία των δικτύων, καθώς και τις δράσεις θωράκισης έναντι κυβερνοεπιθέσεων.
Ο Δημήτρης Φούρλαρης, Αντιπρόεδρος Κλάδου Ενέργειας στη ΡΑΑΕΥ, επεσήμανε ότι το περιστατικό στην Ισπανία, με την ολική κατάρρευση του ενεργειακού συστήματος, υπογραμμίζει την απουσία απόλυτης ασφάλειας σε οποιοδήποτε ηλεκτρικό σύστημα. Ανέλυσε τους παράγοντες που οδήγησαν στην κρίση της Ισπανίας (αύξηση τάσης, καθυστερημένες αποκρίσεις στις διασυνδέσεις, μαζικές αποσυνδέσεις ΑΠΕ) και το φαινόμενο «καταρράκτη» που προκάλεσε. Αναφέρθηκε επίσης σε παλαιότερα blackout στην Ελλάδα (1983, 1988, 1989, 2004), τονίζοντας τη σημασία της ανθεκτικότητας. Σύγκρινε την Ελλάδα με την Ιβηρική Χερσόνησο, υπογραμμίζοντας ότι η χώρα μας, παρά το μικρότερο μέγεθος, διαθέτει υψηλότερη διασυνδεσιμότητα, γεγονός που συμβάλλει θετικά στην ανθεκτικότητα. Έθεσε μάλιστα το δίλημμα μεταξύ ανθεκτικότητας ως αυτοσκοπού και αποδοχής αυξημένου ρίσκου blackout με αντάλλαγμα χαμηλότερες τιμές μέσω υψηλής διείσδυσης ΑΠΕ. Ως αναγκαία μέτρα, πρότεινε την επανεξέταση ορίων τάσεων, την ενίσχυση διασυνδέσεων και υποδομών, την εισαγωγή συστημάτων αποθήκευσης (μπαταρίες), την ενίσχυση του ελέγχου τάσης και ταλαντώσεων, και την εφαρμογή αυστηρών κανόνων για νέα αιτήματα σύνδεσης.
Ο Δημήτρης Μίχος, Γενικός Διευθυντής Λειτουργίας, Υποδομών & Αγοράς του ΑΔΜΗΕ, υπογράμμισε επίσης ότι το ενδεχόμενο blackout δεν μπορεί να αποκλειστεί πλήρως. Αναφέρθηκε σε νέους κινδύνους που προκύπτουν στην Ελλάδα από την υπερπαραγωγή Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ), ιδίως σε περιόδους χαμηλής ζήτησης, που οδηγούν σε αρνητικές τιμές ενέργειας και πιθανή υπερφόρτιση των διασυνδετικών γραμμών. Συγκεκριμένα, ανέφερε την υπερπαραγωγή ΑΠΕ (όπως την Πρωτομαγιά του 2024), τη φόρτιση των διασυνδέσεων, την απώλεια διεσπαρμένης παραγωγής και τα ανθρώπινα λάθη ως κρίσιμους παράγοντες κινδύνου. Ο ΑΔΜΗΕ έχει ήδη προχωρήσει σε δράσεις όπως το Μνημόνιο συνεργασίας με τον ΔΕΔΔΗΕ για έλεγχο και περικοπή παραγωγής ΑΠΕ, νέα ηλεκτρικά συστήματα ρύθμισης τάσης, υποχρεωτική συμβολή των ΑΠΕ στη ρύθμιση συστήματος και ενίσχυση της κυβερνοασφάλειας.
Η Βάσω Νταλλή, Γενική Διευθύντρια Ανάπτυξης & Διαχείρισης Δικτύου του ΔΕΔΔΗΕ, εστίασε στον κρίσιμο ρόλο του Διαχειριστή στη διατήρηση της ευστάθειας του Δικτύου Διανομής και στην πρόληψη τοπικών ή εκτεταμένων διακοπών ρεύματος. Τόνισε την ανάγκη επιχειρησιακής ετοιμότητας σε τοπικό επίπεδο, καθώς οι τοπικές διακοπές είναι συχνότερες από τα γενικευμένα blackout. Ο ΔΕΔΔΗΕ υλοποιεί παρεμβάσεις όπως η αυτοματοποίηση και ο τηλεέλεγχος του δικτύου με σύγχρονα συστήματα ελέγχου, η εκπαίδευση προσωπικού, η κεντρικοποίηση των Κέντρων Ελέγχου σε δύο γεωγραφικούς τομείς, η κανονιστική συμμόρφωση και ο έλεγχος των ΑΠΕ, καθώς και επενδύσεις στην κυβερνοασφάλεια.
Τέλος, ο Χριστόφορος-Ανέστης Ζούμας, Επιτελικός Διευθυντής Λειτουργιών του Ελληνικού Χρηματιστηρίου Ενέργειας (ΕΧΕ), επισήμανε ότι η πρόληψη blackout δεν είναι μόνο τεχνικό ζήτημα, αλλά αφορά και τη λειτουργία της αγοράς ενέργειας σε άξονες επάρκειας, ευελιξίας και ανθεκτικότητας. Υπογράμμισε ότι η Ελλάδα διαθέτει σχέδιο, εργαλεία και εμπειρία, αλλά απαιτείται συνεχής εγρήγορση και ενίσχυση της διαλειτουργικότητας των φορέων. Το ΕΧΕ προχωρά στην εισαγωγή δύο νέων εργαλείων: προϊόντα φυσικής παράδοσης 15λέπτου και τροποποίηση κανονισμών για τη συμμετοχή μονάδων αποθήκευσης ενέργειας στην αγορά, με στόχο την πλήρη λειτουργία εντός του 2026. Ο κ. Ζούμας κατέληξε τονίζοντας ότι η ενεργειακή μετάβαση στις ΑΠΕ αποτελεί πρόκληση για τη σταθερότητα και την ασφάλεια του συστήματος.
Οι συζητήσεις στην ημερίδα του ΤΕΕ ανέδειξαν τη σοβαρότητα με την οποία αντιμετωπίζεται το ενδεχόμενο ενός blackout στην Ελλάδα. Οι αρμόδιοι φορείς εργάζονται εντατικά για τον τεχνολογικό εκσυγχρονισμό, την ενίσχυση των υποδομών και την υιοθέτηση νέων εργαλείων, ώστε το ελληνικό ηλεκτρικό σύστημα να παραμείνει ανθεκτικό και ασφαλές, παρά τις προκλήσεις της ενεργειακής μετάβασης.
Με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ