Οι ανησυχητικές επιπτώσεις των πρόσφατων υψηλών θερμοκρασιών και των περιορισμένων βροχοπτώσεων του Ιουνίου αποτυπώνονται με δραματικό τρόπο στον νέο χάρτη ξηρασίας που δημοσιοποίησε το Meteo για τις αρχές Ιουλίου.

Μεγάλες εκτάσεις της Ελλάδας βρίσκονται αντιμέτωπες με έντονη ή ακόμα και ακραία ξηρασία, ένα φαινόμενο που θέτει σε άμεσο κίνδυνο τις γεωργικές καλλιέργειες, καθώς η έλλειψη εδαφικής υγρασίας αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την ανάπτυξή τους.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει το meteo.gr, οι περιοχές που έχουν πληγεί περισσότερο, εμφανίζοντας έντονη και ακραία ξηρασία (που αντιστοιχεί στα επίπεδα 4 και 5), είναι συγκεκριμένες. Πρόκειται για τα Χανιά, το Ηράκλειο και το Λασίθι στην Κρήτη, την Αρκαδία, την Αργολίδα, τη Μεσσηνία και την Ηλεία στην Πελοπόννησο, καθώς και τη Λέσβο στο Ανατολικό Αιγαίο. Αυτές οι περιοχές αντιμετωπίζουν σοβαρές συνθήκες υδατικού στρες για την αγροτική παραγωγή.

Πώς μετράται η ξηρασία: ο δείκτης ssmi

Η αξιολόγηση των συνθηκών ξηρασίας βασίζεται στην ανάλυση της εδαφικής υγρασίας σε ένα κρίσιμο στρώμα, μεταξύ 28 και 100 εκατοστών κάτω από την επιφάνεια του εδάφους. Όταν η υγρασία σε αυτό το βάθος είναι σημαντικά χαμηλότερη από τα κανονικά επίπεδα που αναμένονται για την εποχή σε μια συγκεκριμένη περιοχή, τότε χαρακτηρίζεται ως ξηρασία, οδηγώντας σε δυσμενείς συνθήκες για τις καλλιέργειες.

Για τον προσδιορισμό αυτών των συνθηκών χρησιμοποιείται ο κανονικοποιημένος δείκτης απόκλισης εδαφικής υγρασίας (SSMI). Ο δείκτης αυτός υπολογίζεται αξιοποιώντας δεδομένα εδαφικής υγρασίας από την υπηρεσία Copernicus της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συνυπολογίζοντας τις τρέχουσες κλιματικές συνθήκες σε σχέση με την περίοδο αναφοράς 1991-2020.

Ανάλογα με την τιμή του δείκτη SSMI, η ξηρασία κατατάσσεται σε πέντε επίπεδα, από το 1 έως το 5:

  • Επίπεδο 1: Ήπια ξηρασία
  • Επίπεδο 2: Μέτρια ξηρασία
  • Επίπεδο 3: Σημαντική ξηρασία
  • Επίπεδο 4: Έντονη ξηρασία
  • Επίπεδο 5: Ακραία ξηρασία

Στις περιπτώσεις που ο δείκτης SSMI είναι ελαφρώς αρνητικός ή θετικός, επικρατούν κανονικές συνθήκες για την εποχή, ενώ αν είναι σημαντικά θετικός, τότε παρατηρείται πλεόνασμα υγρασίας στο έδαφος.

Περιορισμοί στην εκτίμηση

Αξίζει να σημειωθεί ότι η εκτίμηση της εδαφικής υγρασίας στηρίζεται σε εξειδικευμένα μοντέλα (ERA5-Land). Ως εκ τούτου, ενδέχεται να υπάρχουν κάποιες αποκλίσεις από τις πραγματικές συνθήκες που επικρατούν στο έδαφος, κυρίως λόγω της έλλειψης επιτόπιων παρατηρήσεων που θα μπορούσαν να προσφέρουν πιο ακριβή και επικαιροποιημένα δεδομένα.