Η Ελλάδα καταδικάστηκε για πρώτη φορά από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος, για την παράλειψη επικαιροποίησης των Σχεδίων Διαχείρισης Κινδύνων Πλημμύρας (ΣΔΚΠ) και των Σχεδίων Διαχείρισης Λεκανών Απορροής Ποταμών. Η απόφαση αυτή επισφραγίζει την αδυναμία της κυβέρνησης να συμμορφωθεί με τις προβλεπόμενες προθεσμίες, όπως ορίζουν οι Ευρωπαϊκές Οδηγίες 2000/60/ΕΚ και 2007/60/ΕΚ.

Παρά τα επιχειρήματα της ελληνικής πλευράς, η οποία επικαλέστηκε τις βιβλικές καταστροφές από τα ακραία καιρικά φαινόμενα (“Ιανός”, “Daniel”, “Elias”), το Ευρωδικαστήριο δεν πείστηκε. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε παραπέμψει τη χώρα μας λόγω της παράλειψης ενημέρωσης των σχεδίων για τη διαχείριση των κινδύνων πλημμύρας στα 14 υδατικά διαμερίσματα της Ελλάδας.

Σύμφωνα με τις Ευρωπαϊκές Οδηγίες, τα κράτη μέλη υποχρεούνται να επανεξετάζουν και να επικαιροποιούν τα σχέδια διαχείρισης των λεκανών απορροής κάθε έξι χρόνια, ενσωματώνοντας τα πλέον πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα. Επιπλέον, πρέπει να διαβιβάζουν αντίγραφα και επικαιροποιήσεις των σχεδίων στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή εντός τριών μηνών από τη δημοσίευσή τους. Η Οδηγία για τους κινδύνους πλημμύρας επιβάλλει επίσης την αξιολόγηση των κινδύνων, την κατάρτιση χαρτών πληττόμενων περιοχών και τη δημιουργία σχεδίων διαχείρισης.

Η Ελλάδα δεν κατάφερε να ολοκληρώσει και να υποβάλει εγκαίρως τον τρίτο κύκλο των σχεδίων διαχείρισης λεκανών απορροής ποταμού (προθεσμία: 22 Δεκεμβρίου 2021) και τον δεύτερο κύκλο των σχεδίων πλημμυρικών κινδύνων (προθεσμία: 22 Μαρτίου 2022).

Η απάντηση του ΥΠΕΚΑ

Σε ανακοίνωσή του, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας επισήμανε ότι η χώρα είναι πλέον έτοιμη. Δήλωσε ότι είχε ενημερώσει πως οι φυσικές καταστροφές (πλημμύρες Σεπτεμβρίου 2020 – “Ιανός” και Σεπτεμβρίου 2023 – “Daniel”) είχαν καταστήσει αναγκαία την επανεξέταση των σχετικών δεδομένων.

Το Υπουργείο τόνισε ότι η εκκρεμότητα έχει λήξει, καθώς “έχει και τυπικά ολοκληρωθεί η 1η Αναθεώρηση των Σχεδίων Διαχείρισης Κινδύνων Πλημμύρας (ΣΔΚΠ) για τις Λεκάνες Απορροής Ποταμών της χώρας, σε εφαρμογή της Οδηγίας 2007/60/ΕΚ”.

Η κριτική του Ευρωδικαστηρίου

Το επιχείρημα των φυσικών καταστροφών, το οποίο αποτελούσε το βασικό επιχείρημα της ελληνικής πλευράς για την απόσυρση της προσφυγής, δεν έπεισε ούτε την Κομισιόν ούτε το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Το Δικαστήριο επισήμανε ότι οι πλημμύρες του 2023 συνέβησαν αφού η Ελλάδα είχε ήδη παραβιάσει τις προθεσμίες του 2021 και 2022. Όσον αφορά τις πλημμύρες του 2020, παρόλο που προηγήθηκαν της λήξης της προθεσμίας, η παράβαση των υποχρεώσεων συνεχιζόταν κατά την έκδοση της απόφασης, έχοντας παρέλθει πάνω από τέσσερα χρόνια.

Επιπλέον, το Δικαστήριο υπενθύμισε τη πάγια νομολογία ότι ένα κράτος μέλος δεν μπορεί να επικαλεστεί εσωτερικές διατάξεις, πρακτικές ή καταστάσεις για να δικαιολογήσει τη μη τήρηση των υποχρεώσεων που απορρέουν από το δίκαιο της Ένωσης.

Παρά την καταδίκη, το Υπουργείο Περιβάλλοντος βλέπει αυτό το βήμα ως “σημαντικό για την πλήρη συμμόρφωση της χώρας μας προς την Οδηγία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής” και για την “ενίσχυση της ανθεκτικότητας των περιοχών που πλήττονται από πλημμύρες, την προστασία της ανθρώπινης ζωής, της περιουσίας και του φυσικού περιβάλλοντος, και εντάσσεται στον ευρύτερο σχεδιασμό για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής”.

Το χρονικό των καθυστερήσεων

Η πορεία προς την καταδίκη είναι αποτέλεσμα ενός γαϊτανιού καθυστερήσεων και μη συμμορφώσεων. Το ιστορικό ξεκίνησε στις 15 Φεβρουαρίου 2023, όταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απηύθυνε προειδοποιητική επιστολή στην Ελλάδα. Η επιστολή επισήμανε ότι η Ελλάδα δεν είχε:

-Επανεξετάσει και επικαιροποιήσει για δεύτερη φορά τα σχέδια διαχείρισης των δεκατεσσάρων υδατικών διαμερισμάτων της χώρας έως τις 22 Δεκεμβρίου 2021.

-Διαβιβάσει αντίγραφα των εν λόγω επανεξετασθέντων και επικαιροποιημένων σχεδίων έως τις 22 Μαρτίου 2022.

Στις 22 Μαρτίου 2023, η Ελλάδα ζήτησε παράταση, η οποία έγινε δεκτή. Ωστόσο, η χώρα μας έχασε ξανά τις προθεσμίες, με αποτέλεσμα να δεχτεί αιτιολογημένη γνώμη από την Κομισιόν στις 16 Νοεμβρίου 2023, καλώντας την να συμμορφωθεί εντός δύο μηνών. Οι ελληνικές αρχές απάντησαν στις 22 Δεκεμβρίου 2023, δηλώνοντας ότι η κατάρτιση του δεύτερου κύκλου των σχεδίων πλημμύρας βρισκόταν σε εξέλιξη και θα ήταν διαθέσιμα τον Αύγουστο του 2024. Τον Μάρτιο του 2024, η Ελλάδα ενημέρωσε για την προβλεπόμενη έγκριση του τρίτου κύκλου σχεδίων για ορισμένα διαμερίσματα, κάτι που τελικά οδήγησε στην προσφυγή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Αντιδράσεις της αντιπολίτευσης

Η καταδίκη προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από την αντιπολίτευση. Ο Μανώλης Χριστοδουλάκης, υπεύθυνος ΚΤΕ Περιβάλλοντος του ΠΑΣΟΚ, χαρακτήρισε την καταδίκη “ντροπιαστική επιβεβαίωση της κρατικής αδράνειας στον κρίσιμο τομέα της περιβαλλοντικής και πολιτικής προστασίας”. Κατηγόρησε την κυβέρνηση της ΝΔ για “πρωτοφανή ολιγωρία”, “αδιαφορία για την επικαιροποίηση των σχεδίων”, και “υποβάθμιση της αξίας της πρόληψης”. Τόνισε ότι “η Ελλάδα εκτίθεται διεθνώς και οι πολίτες της καλούνται, για ακόμη μια φορά, να πληρώσουν το τίμημα της κρατικής ανευθυνότητας”, καλώντας την κυβέρνηση να αναλάβει τις ευθύνες της.

Ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ και τομεάρχης Περιβάλλοντος, Μίλτος Ζαμπάρας, κατηγόρησε επίσης την κυβέρνηση για “συνεχιζόμενη αδράνεια”. Σημείωσε ότι “ενώ οι επιστήμονες προειδοποιούν, οι πολίτες πληρώνουν το τίμημα και οι ευρωπαϊκοί θεσμοί επιβάλλουν ποινές, η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας σφυρίζει αδιάφορα”. Κατέληξε λέγοντας πως “για κάθε καταστροφή που θα μπορούσε να είχε προληφθεί, η ευθύνη θα τους βαραίνει ακέραια”.

Με πληροφορίες από ethnos.gr