Οι κήλες αποτελούν μία από τις συχνότερες χειρουργικές παθήσεις παγκοσμίως, επηρεάζοντας ένα σημαντικό ποσοστό του πληθυσμού. Η εμφάνισή τους, που σηματοδοτεί την προβολή ενός σπλάχνου μέσα από ένα αδύναμο σημείο του κοιλιακού τοιχώματος, απαιτεί έγκαιρη διάγνωση και αποτελεσματική αντιμετώπιση.
Ο Γενικός Χειρουργός κ. Φώτης Αρχοντοβασίλης, Διευθυντής της ΣΤ’ Χειρουργικής Κλινικής και του Κέντρου Αριστείας Χειρουργικής Κηλών στο Metropolitan General, αναλύει τις τρεις συχνότερες μορφές – βουβωνοκήλη, ομφαλοκήλη και μηροκήλη – παρέχοντας επικαιροποιημένες πληροφορίες βασισμένες στις πιο πρόσφατες χειρουργικές κατευθυντήριες οδηγίες του 2025.
Βουβωνοκήλη: Η κυρίαρχη μορφή
Η βουβωνοκήλη είναι η πιο διαδεδομένη μορφή κήλης, αντιπροσωπεύοντας το 70-80% των περιπτώσεων, με ιδιαίτερα υψηλή συχνότητα στους άνδρες. Εμφανίζεται ως προβολή ενδοκοιλιακού περιεχομένου στη βουβωνική χώρα, δηλαδή στην περιοχή μεταξύ κορμού και μηρού, μέσω του βουβωνικού πόρου – ενός φυσιολογικού ανοίγματος που μπορεί να γίνει ευάλωτο.
Παράγοντες κινδύνου: Η εμφάνισή της συνδέεται με παράγοντες που αυξάνουν την ενδοκοιλιακή πίεση, όπως βαριές χειρωνακτικές εργασίες, χρόνια δυσκοιλιότητα, παχυσαρκία, χρόνιος βήχας (ιδίως σε καπνιστές), έντονη αθλητική δραστηριότητα (π.χ. σε ποδοσφαιριστές) και εγκυμοσύνη στις γυναίκες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, υπάρχει και γενετική προδιάθεση.
Συμπτώματα και διάγνωση: Εμφανίζεται ως ορατή διόγκωση στη βουβωνική περιοχή, που μπορεί να φτάνει έως τους όρχεις (οσχεοβουβωνοκήλη). Συνοδεύεται από πόνο, δυσφορία, αίσθημα βάρους ή καύσου, ειδικά κατά την όρθια στάση ή την καταπόνηση. Η διάγνωση είναι κυρίως κλινική, ενώ απεικονιστικός έλεγχος (υπερηχογράφημα, αξονική) μπορεί να χρειαστεί σε αμφίβολες περιπτώσεις.
Θεραπεία: Η οριστική αντιμετώπιση είναι χειρουργική. Οι επιλογές περιλαμβάνουν την ανοικτή αποκατάσταση με πλέγμα, τη λαπαροσκοπική ή ενδοσκοπική προσέγγιση για ταχύτερη ανάρρωση, και τη ρομποτική χειρουργική για μεγαλύτερη ακρίβεια. Οι σύγχρονες οδηγίες συστήνουν χειρουργείο ακόμη και σε ασυμπτωματικές περιπτώσεις λόγω του κινδύνου περίσφιξης – μιας επείγουσας κατάστασης όπου το σπλάγχνο εγκλωβίζεται και κινδυνεύει η αιμάτωσή του.
Ομφαλοκήλη: Η κήλη του ομφαλού
Η ομφαλοκήλη είναι η προβολή ενδοκοιλιακού οργάνου διαμέσου ή γύρω από τον ομφαλό. Διακρίνεται σε συγγενή (στα βρέφη, συχνά αυτοϋποχωρεί) και επίκτητη (στους ενήλικες), η οποία οφείλεται στην αποδυνάμωση της λευκής γραμμής γύρω από τον ομφαλό.
Αιτιολογικοί παράγοντες: Στους ενήλικες, προκαλείται κυρίως από αύξηση της ενδοκοιλιακής πίεσης λόγω παχυσαρκίας, πολλαπλών εγκυμοσυνών, ασκίτη, άρσης βαρέων αντικειμένων, χρόνιου βήχα ή δυσκοιλιότητας.
Συμπτώματα και θεραπεία: Το κύριο χαρακτηριστικό είναι η διόγκωση στον ομφαλό, που αυξάνεται με την καταπόνηση. Μπορεί να συνοδεύεται από δυσφορία ή ήπιο πόνο. Η διάγνωση γίνεται κλινικά. Στους ενήλικες, η θεραπεία εκλογής είναι η χειρουργική αποκατάσταση (ανοικτή, λαπαροσκοπική ή ρομποτική), ειδικά αν η κήλη μεγαλώνει ή προκαλεί συμπτώματα.
Μηροκήλη: Λιγότερο συχνή, αλλά πιο επικίνδυνη
Η μηροκήλη αποτελεί περίπου το 5% όλων των κηλών και είναι η προβολή ενδοκοιλιακού περιεχομένου μέσω του μηριαίου καναλιού, ενός στενού χώρου κάτω από τον βουβωνικό σύνδεσμο. Η στενότητα αυτή την καθιστά ιδιαίτερα επιρρεπή σε περίσφιξη.
Παράγοντες κινδύνου: Εμφανίζεται συχνότερα στις γυναίκες (αναλογία 4:1) και σχετίζεται με πολλαπλές εγκυμοσύνες, προχωρημένη ηλικία, απώλεια μυϊκού τόνου του κοιλιακού τοιχώματος, χρόνια αύξηση της ενδοκοιλιακής πίεσης και προηγούμενη χειρουργική επέμβαση στην περιοχή.
Συμπτώματα και αντιμετώπιση: Παρουσιάζεται ως εξόγκωμα χαμηλά στη βουβωνική περιοχή, συχνά συγχέεται με βουβωνοκήλη. Σε περίπτωση περίσφιξης, εμφανίζεται έντονος πόνος, ερυθρότητα και οίδημα. Λόγω του υψηλού κινδύνου περίσφιξης, η μηροκήλη χρήζει άμεσης χειρουργικής αντιμετώπισης, ακόμη και σε ασυμπτωματικές περιπτώσεις. Οι σύγχρονες χειρουργικές προσεγγίσεις περιλαμβάνουν την ανοικτή τεχνική κατά McVay, τις λαπαροσκοπικές TAPP και TEP, καθώς και τη ρομποτική χειρουργική για μεγαλύτερη ακρίβεια και ταχύτερη ανάρρωση.
Πρόληψη και η σημασία της άμεσης ιατρικής βοήθειας
Για τη μείωση του κινδύνου εμφάνισης κηλών, συνιστώνται η διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους, η σωστή τεχνική άρσης βαρών, η αποφυγή καπνίσματος, η αντιμετώπιση της χρόνιας δυσκοιλιότητας και η ενίσχυση των κοιλιακών μυών.
Η πιο σοβαρή επιπλοκή είναι η περίσφιξη, μια επείγουσα κατάσταση που απαιτεί άμεσο χειρουργείο και μπορεί να οδηγήσει σε ισχαιμία, νέκρωση ιστού, περιτονίτιδα ή εντερική απόφραξη.
Είναι επιτακτική η αναζήτηση άμεσης ιατρικής βοήθειας σε περίπτωση έντονου πόνου, ερυθρότητας, αδυναμίας ανάταξης της κήλης, συμπτωμάτων εντερικής απόφραξης (έμετος, κοιλιακό άλγος) ή πυρετού.
«Οι κήλες του κοιλιακού τοιχώματος, αν και αρχικά μπορεί να προκαλούν ήπια συμπτώματα, ενέχουν τον κίνδυνο σοβαρών επιπλοκών εάν παραμείνουν χωρίς θεραπεία», καταλήγει ο κ. Αρχοντοβασίλης. «Η έγκαιρη διάγνωση από εξειδικευμένο χειρουργό κηλών του κοιλιακού τοιχώματος είναι καθοριστική για την αποτελεσματική αντιμετώπιση. Οι σύγχρονες χειρουργικές τεχνικές προσφέρουν εξαιρετικά αποτελέσματα, με ελάχιστο τραύμα και ταχεία αποκατάσταση. Συνιστάται η αξιολόγηση από χειρουργό με εξειδίκευση στις κήλες για την επιλογή της καταλληλότερης θεραπευτικής προσέγγισης, προσαρμοσμένης στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε ασθενούς. Η χειρουργική αποκατάσταση όχι μόνο ανακουφίζει από τα συμπτώματα, αλλά προλαμβάνει και τις δυνητικά επικίνδυνες επιπλοκές, βελτιώνοντας σημαντικά την ποιότητα ζωής των ασθενών».
Με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ