Ένας αθέατος αλλά εξαιρετικά επικίνδυνος εχθρός, οι μύκητες, απειλεί ολοένα και περισσότερες περιοχές του πλανήτη. Σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη από το Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ, η κλιματική αλλαγή ενδέχεται να διευρύνει δραματικά την εξάπλωση του κοινού μύκητα Aspergillus, ο οποίος ευθύνεται για σοβαρές λοιμώξεις και εκατομμύρια θανάτους ετησίως.
Όπως αναφέρει το CNN, οι μυκητιασικές λοιμώξεις σκοτώνουν πάνω από 2,5 εκατομμύρια ανθρώπους κάθε χρόνο παγκοσμίως. Ο Aspergillus είναι ένας κοινός μύκητας που βρίσκεται παντού – στο χώμα, σε φυτικά υπολείμματα, στο νερό και στον αέρα. Αν και οι περισσότεροι άνθρωποι τον εισπνέουν καθημερινά χωρίς πρόβλημα, για ασθενείς με άσθμα, κυστική ίνωση, ΧΑΠ, καρκίνο, μεταμοσχευμένα όργανα ή βαρύ ιστορικό από Covid-19 ή γρίπη, ο μύκητας μπορεί να αποβεί μοιραίος.
Εάν το ανοσοποιητικό σύστημα αδυνατήσει να εξουδετερώσει τα σπόρια του, «ο μύκητας αρχίζει να αναπτύσσεται και ουσιαστικά σε “τρώει από μέσα προς τα έξω”», εξηγεί ο Νόρμαν βαν Ράιν, ερευνητής του Πανεπιστημίου του Μάντσεστερ και συντάκτης της μελέτης. Το ποσοστό θνησιμότητας για ασθενείς με ασπεργίλλωση κυμαίνεται από 20% έως 40%, ενώ η διάγνωση είναι ιδιαίτερα δύσκολη, καθώς τα συμπτώματα (πυρετός, βήχας, κόπωση) συγχέονται εύκολα με πολλές άλλες παθήσεις.
Η ανθεκτικότητα και εξάπλωση των ειδών του Aspergillus
Η μελέτη επικεντρώνεται σε δύο βασικά είδη:
Aspergillus flavus: Προτιμά τα θερμά, τροπικά κλίματα. Αναμένεται να αυξήσει την εξάπλωσή του κατά 16% εάν συνεχιστεί η υψηλή κατανάλωση ορυκτών καυσίμων, επεκτεινόμενος σε βόρεια Κίνα, Ρωσία και ΗΠΑ. Είναι ιδιαίτερα ανθεκτικό σε φαρμακευτικές αγωγές και προσβάλλει και καλλιέργειες, απειλώντας την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια. Το 2022, ο ΠΟΥ το κατέταξε στην «κρίσιμη» κατηγορία μυκητιακών παθογόνων.
Aspergillus fumigatus: Προτιμά πιο εύκρατα κλίματα και αναμένεται να αυξήσει την εξάπλωσή του κατά 77,5% έως το 2100, εκθέτοντας εν δυνάμει 9 εκατομμύρια ανθρώπους μόνο στην Ευρώπη.
Κάποιες περιοχές, όπως τμήματα της υποσαχάριας Αφρικής, θα γίνουν τόσο θερμές που δεν θα είναι πλέον κατάλληλες για την ανάπτυξη αυτών των μυκήτων. Ωστόσο, αυτό μπορεί να διαταράξει σοβαρά τα τοπικά οικοσυστήματα, καθώς οι μύκητες είναι απαραίτητοι για τη γονιμότητα του εδάφους.
Κλιματική αλλαγή και μυκητιακή απειλή
Ένας ακόμη ανησυχητικός παράγοντας είναι η πιθανότητα οι μύκητες να αυξάνουν την αντοχή τους στις θερμοκρασίες, κάτι που θα τους επιτρέπει να επιβιώνουν ευκολότερα στο ανθρώπινο σώμα. Παράλληλα, τα ακραία καιρικά φαινόμενα – όπως πλημμύρες, ξηρασίες και καύσωνες – διευκολύνουν τη διασπορά των σπορίων τους σε μεγάλες αποστάσεις. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το ξέσπασμα μυκητιασικών λοιμώξεων μετά τον ανεμοστρόβιλο στην Τζόπλιν του Μιζούρι το 2011.
Η παγκόσμια κοινότητα, σύμφωνα με τους ερευνητές, παραμένει ανεπαρκώς προετοιμασμένη για την αντιμετώπιση της μυκητιακής απειλής. Υπάρχουν μόλις τέσσερις κατηγορίες αντιμυκητιασικών φαρμάκων και ολοένα περισσότερα στελέχη εμφανίζουν ανθεκτικότητα.
Ο καθηγητής Justin Remais από το Πανεπιστήμιο του Μπέρκλεϊ δήλωσε στο CNN ότι καταγράφηκαν πάνω από 20.000 περιστατικά ασπεργίλλωσης μεταξύ 2013-2023 στις ΗΠΑ, με ετήσια αύξηση 5%. Ωστόσο, η έλλειψη δεδομένων ενδέχεται να κρύβει πολύ μεγαλύτερους αριθμούς.
Πληροφορίες από CNN