Με στόχο τη μείωση των τροχαίων δυστυχημάτων και την επίτευξη του οράματος “Vision Zero” έως το 2050, η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά σε ριζική αναμόρφωση του πλαισίου για τις άδειες οδήγησης. Η μεταρρύθμιση, που εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, περιλαμβάνει την καθιέρωση ψηφιακών αδειών, την ενίσχυση της διασυνοριακής επιβολής κυρώσεων και την αυστηροποίηση των εξετάσεων για νέους οδηγούς.
Η Γερμανίδα ευρωβουλευτής Γιούτα Πάουλους, εισηγήτρια της έκθεσης, τόνισε ότι η μεταρρύθμιση είναι αναγκαία, καθώς «ο κόσμος έχει αλλάξει». Παρά τη μείωση των θανάτων από τροχαία κατά 2% το 2024 σε σχέση με το προηγούμενο έτος, ο αριθμός των θυμάτων παραμένει υψηλός, με 19.940 νεκρούς σε ολόκληρη την ΕΕ. Η πρόοδος απέχει ακόμη από τον ενδιάμεσο στόχο του 2030, που προβλέπει μείωση κατά 50% σε σύγκριση με το 2019.
Η εικόνα διαφέρει σημαντικά από χώρα σε χώρα. Η Σουηδία, η Μάλτα και η Δανία καταγράφουν τους χαμηλότερους δείκτες θνησιμότητας, με λιγότερους από 25 θανάτους ανά εκατομμύριο κατοίκους, ενώ η Ρουμανία και η Βουλγαρία ξεπερνούν τους 70. Η Πολωνία, αν και με 52 θανάτους ανά εκατομμύριο, πέτυχε τη μεγαλύτερη μείωση από το 2019, ενώ η Σλοβενία, με 68 θανάτους συνολικά, αντιμετωπίζει αύξηση σοβαρών τραυματισμών. Στην Ισπανία, η απόσπαση προσοχής –κυρίως λόγω κινητών τηλεφώνων– ευθύνεται για το 30% των τροχαίων, ενώ στην Πορτογαλία εφαρμόζονται αυστηρότεροι κανόνες για ηλικιωμένους οδηγούς και ειδικές κατηγορίες οχημάτων.
Οι νέοι κανόνες προβλέπουν ότι σοβαρές παραβάσεις, όπως η οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ ή η υπερβολική ταχύτητα, θα μπορούν να επιφέρουν απαγόρευση οδήγησης σε ολόκληρη την ΕΕ, και όχι μόνο στο κράτος όπου διαπράχθηκε η παράβαση. Σήμερα, σχεδόν το 40% των οδηγών που έχουν τιμωρηθεί σε άλλη χώρα παραμένουν ατιμώρητοι στη χώρα καταγωγής τους. Παράλληλα, η ελάχιστη ηλικία για την απόκτηση άδειας φορτηγού μειώνεται στα 18 έτη και για λεωφορείο στα 21, σε μια προσπάθεια αντιμετώπισης της έλλειψης επαγγελματιών οδηγών.
Η μεταρρύθμιση δίνει έμφαση και στην εκπαίδευση: οι εξετάσεις θα περιλαμβάνουν θέματα όπως η χρήση κινητού, τα τυφλά σημεία, τα συστήματα υποβοήθησης οδηγού και η συμπεριφορά απέναντι σε πεζούς, παιδιά και ποδηλάτες. Εισάγεται επίσης διετής δοκιμαστική περίοδος για νέους οδηγούς, καθώς και η δυνατότητα οδήγησης με συνοδεία έμπειρου ενήλικα από μικρότερη ηλικία.
Η Ολλανδία, όπου τα ποδήλατα ξεπερνούν σε αριθμό τους κατοίκους, δίνει έμφαση στην ασφάλεια των ποδηλατών. Οι ποδηλάτες αντιπροσωπεύουν σχεδόν το 40% των θανάτων από τροχαία και το 70% των σοβαρών τραυματισμών, με τα δύο τρίτα των θυμάτων να είναι άνω των 60 ετών. Η κυβέρνηση σχεδιάζει όρια ταχύτητας σε ποδηλατόδρομους και υποχρεωτική χρήση κράνους για ανήλικους χρήστες ηλεκτρικών ποδηλάτων.
Η ψηφιακή άδεια οδήγησης αποτελεί κεντρικό πυλώνα της μεταρρύθμισης. Παρότι οι πολίτες θα μπορούν να ζητούν έντυπο έγγραφο, στόχος είναι η καθιέρωση της ψηφιακής μορφής ως βασικού μέσου. Στη Γερμανία, η υλοποίηση καθυστερεί λόγω ασυμβατότητας λογισμικών μεταξύ των κρατικών υπηρεσιών, με στόχο την πλήρη εφαρμογή έως το 2026. Αντίθετα, η Βουλγαρία δηλώνει έτοιμη να εφαρμόσει άμεσα το νέο σύστημα.
Οι νέοι κανόνες θα τεθούν σε ισχύ είκοσι ημέρες μετά τη δημοσίευσή τους στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ. Τα κράτη μέλη θα έχουν τρία χρόνια για να τους ενσωματώσουν στη νομοθεσία τους και έναν επιπλέον χρόνο για την πλήρη εφαρμογή τους. Η επιτυχία της μεταρρύθμισης θα κριθεί από την ικανότητά της να γεφυρώσει το χάσμα ανάμεσα στους πιο ασφαλείς και τους πιο επικίνδυνους δρόμους της Ευρώπης.
Με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ