Συνέντευξη στην Μαρία Ιωαννίδου
Υπάρχουν άνθρωποι που μιλούν για το θέατρο σαν επάγγελμα και άνθρωποι που μιλούν για το θέατρο σαν τρόπο ζωής.
Η κουβέντα που ακολουθεί ανήκει ξεκάθαρα στη δεύτερη κατηγορία.
Από τον πρώτο ρόλο σε ερασιτεχνική ομάδα , μέχρι την τηλεόραση, από ρόλους που πέρασαν από τη μυθοπλασία της εποχής, μέχρι έναν διαρκή αγώνα για ένα θέατρο ανοιχτό σε όλους, μιλά χωρίς φίλτρα.
Για την τέχνη, για την αναπηρία, για τους νόμους που άλλαξαν και για εκείνους που έμειναν στα χαρτιά. Για τις σχολές, τις προκαταλήψεις, τα στερεότυπα.
Και τελικά, για τη ζωή όπως είναι: χωρίς στεγανά.
Σήμερα στο «Πες το στην Μαρία» έχουμε κοντά μας έναν από τους πιο αγαπημένους ηθοποιούς της ελληνικής σκηνής! Ο Σωτήρης Ταχτσόγλου έχει σφραγίσει την τηλεοπτική και θεατρική μας εμπειρία με πολλούς και αξέχαστους ρόλους.
Ερ.: Σωτήρη, έχεις παίξει ρόλους πολύ διαφορετικούς μεταξύ τους. Ποιος ρόλος σε έχει σημαδέψει περισσότερο – όχι καλλιτεχνικά, αλλά ψυχικά;
Απ.:Ο πρώτος ρόλος που μου έκανε εντύπωση και ήταν από τα πρώτα πράγματα που έκανα στο θέατρο – γιατί με το θέατρο ξεκίνησα – ήταν στον Ματωμένο Γάμο του Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα.
Είχα παίξει σε μια ερασιτεχνική ομάδα στο Κιλκίς, στην πατρίδα μου.
Μετά, το 2004, κατέβηκα στην Αθήνα για την τηλεόραση. Από τις πρώτες μου δουλειές ήταν το Τυχερό Βουνό, ένα σίριαλ που κάναμε το 2006, όπου έκανα τον γιο του Κοντογιαννίδη. Ήταν από τις πρώτες μου δουλειές στην τηλεόραση.
Ερ.:Από τις ‘Άγριες Μέλισσες’ στο ‘Grand Hotel’, ποια είναι η μεγαλύτερη αλλαγή που νιώθεις πως έχεις βιώσει στην υποκριτική σου πορεία;
Απ.:Η απόσταση δεν είναι μεγάλη. Έχω κάνει και στο παρελθόν άλλα πράγματα, όπως το Μια στιγμή δύο ζωές ή κάποια άλλα σίριαλ που έχω παίξει παλαιότερα. Μιλάμε για μια απόσταση περίπου τεσσάρων χρόνων.
Στις Άγριες Μέλισσες ήμουν το τσιράκι του κακού. Μετά, στον Παράδεισο των Κυριών, ήμουν κάτι διαφορετικό – καλός, αλλά μοναχικός, σαν γεροντοκόρος.
Στο Grand Hotel είναι κάτι άλλο: ένας καφετζής που περνάει διάφορα, έχει μια ωραία ιστορία.
Ερ.: Eχετε δημιουργήσει μαζί με τον Ανασταση Κολοβό την συμπεριληπτική ομάδα «όνειρο είναι». Πες μας λίγα λόγια για αυτούς που δεν την γνωρίζουν
Απ.: Θα αρχίσω από την αρχή. Το 2006 γνώρισα τον Αναστάση στα γυρίσματα ενός σίριαλ. Εκείνος με έφερε σε επαφή με τη Dagipoli Dance Co., που τότε ήταν μοναδική – τώρα υπάρχουν και άλλες ομάδες.
Ο Γιώργος Χρηστάκης, ο δημιουργός της Dagipoli, είχε δύο χρόνια που λειτουργούσε αυτή τη χοροθεατρική ομάδα. Ο Αναστάσης τον ήξερε και μας έφερε σε επαφή.
Ο Γιώργος μου πρότεινε, μέσω του Πανελλήνιου Συλλόγου Παραπληγικών, να ασχοληθώ και να κάνω μια θεατρική ομάδα για ανθρώπους με αναπηρία, μεικτή – όπως και η Dagipoli, Αυτός ήταν ο στόχος: να ανακατευτούν οι άνθρωποι.
Ξεκίνησα το 2008.
Με τον Αναστάση πάντα κάναμε διάφορα. Αποφασίσαμε τελικά να κάνουμε μια δική μας ομάδα που να ασχολείται με το θέατρο. Η πρώτη μας παράσταση ήταν Ο Μικρός Πρίγκιπας, με ανθρώπους με αναπηρία.
Πριν από τρία χρόνια ξεκινήσαμε στο Από Μηχανής Θέατρο, μετά στο Θέατρο Αλκμήνη και τώρα παίζουμε σε σχολεία που μας καλούν.
Δεν έχουμε στήριξη από τα ΜΜΕ. Δεν μας παίζουν. Δεν ξέρω γιατί.
Το αποτέλεσμα όμως είναι καταπληκτικό – από τις κριτικές που παίρνουμε, αλλά κυρίως από τη χαρά των ανθρώπων που βλέπουμε μετά. Aπό την εμπειρία μου στην τηλεόραση και από όσα γνωρίζω, δεν θέλουν να παίζουν τέτοια πράγματα, εκτός αν είναι Χριστούγεννα ή Πάσχα. Γιατί, όπως λένε, «στεναχωριούνται οι άνθρωποι».
Κι όμως, υπάρχουν καταπληκτικά παιδιά. Άνθρωποι με αναπηρία, είτε μικρή είτε μεγάλη, με απίστευτες ευαισθησίες και υποκριτικές ικανότητες.
Σε διάφορα σίριαλ που συμμετείχα, έλεγα στους σκηνοθέτες «μήπως αυτό, μήπως εκείνο» και η απάντηση ήταν πάντα: «Όχι, είναι πολύ νωρίς ακόμη στην Ελλάδα».
Ξέρω ότι γίνονται κάποιες προσπάθειες τελευταία – κάπου σε ένα συνδρομητικό, δεν θυμάμαι καλά, έχει παίξει ένα κορίτσι με αναπηρία. Αλλά αυτό είναι η εξαίρεση. Ο κανόνας είναι ότι δεν βάζουμε ανθρώπους με αναπηρία.
Το πιο σημαντικό είναι ότι με αυτή την ομάδα και με τη Dagipoli αλλάξαμε έναν νόμο που απαγόρευε σε ανθρώπους με αναπηρία – είτε τυφλούς είτε κωφούς – να ασχοληθούν με το θέατρο ή να φοιτήσουν σε δραματική σχολή.
Ο νόμος αυτός άλλαξε με αγώνες. Βοήθησε πολύ και η Μηδενική Ανοχή το 2016. Όμως μισή δουλειά έγινε.
Δεν υπάρχουν υποδομές. Ούτε καν το Εθνικό Θέατρο είναι πραγματικά προσβάσιμο. Όταν ήταν διευθυντής ο Χατζάκης, επειδή τον ήξερα, πήγα και τον βρήκα και του είπα να ανοίξουν επιτέλους οι πόρτες. Ουσιαστικά, όμως, δεν άλλαξε τίποτα.
Κάναμε σεμινάρια για δύο χρόνια, με την προοπτική ότι θα μπορούσαν να δεχθούν ανθρώπους με αναπηρία. Αυτό που είχα πει από την αρχή είναι ότι χρειάζονται άνθρωποι εκπαιδευμένοι για να απευθύνονται σωστά σε διαφορετικές αναπηρίες – γιατί κάθε αναπηρία είναι διαφορετική.
Υπάρχει το Θέατρο Κωφών που κάνει σπουδαία δουλειά εδώ και χρόνια.
Την ημέρα που γιορτάζαμε την ψήφιση του νόμου, ήρθαν άνθρωποι θυμωμένοι, γιατί ο νόμος ψηφίστηκε μόνο για την κινητική αναπηρία και όχι για τυφλούς και κωφούς.
Αγωνιστήκαμε, το κάναμε, αλλά και πάλι δεν άλλαξε ουσιαστικά τίποτα.
Δυστυχώς, δεν βρίσκουμε ανταπόκριση. Ξεκινάμε μόνοι μας. Το θετικό είναι ότι υπάρχει χώρος και με τις δικές μας δυνάμεις προχωράμε. Αυτό που δεν κάνει το Εθνικό, το κάνουμε εμείς.
Δεν υπάρχει στρατηγική για το θέατρο. Όποιος έχει πτυχίο και χρόνια στον χώρο μπορεί να ανοίξει μια σχολή και να διδάσκει ό,τι θέλει.
Υπάρχουν μέθοδοι – Στανισλάφσκι, Γκροτόφσκι – αλλά οι περισσότεροι διδάσκουν αυτό που έχουν στο μυαλό τους.
Έχω ζήσει και ακραίες καταστάσεις: ανθρώπους να κλαίνε, να τους προσβάλλουν. Αυτό είναι ανοησία. Όλοι είμαστε ηθοποιοί από τη στιγμή που ξυπνάμε.
Το θέμα είναι πώς θα χρησιμοποιήσεις τα εκφραστικά σου μέσα. Για αιώνες, το θέατρο έκρινε τον άνθρωπο από το σώμα του και όχι από τις ικανότητές του. Και δυστυχώς, αυτό συνεχίζεται.
Σήμερα, όμως, υπάρχουν πολλές σκηνές, πολλοί άνθρωποι εκφράζονται. Τα social media βοήθησαν πολύ. Παλιά έπρεπε να έχεις γνωριμίες. Σήμερα δεν χρειάζεται. Και αυτό είναι καλό.
Ερ.: Πώς βιώνεις τη μοναδική εμπειρία — να είσαι πατέρας και παππούς ταυτόχρονα;
Απ.: Δεν άλλαξε κάτι στη ζωή μου. Όλα ήρθαν με αγάπη και έρωτα. Οι άνθρωποι γύρω μου, η πρώην γυναίκα μου, η σύντροφός μου τώρα, ο γιος μου και το εγγόνι μου.
Επειδή έχουμε αυτή τη νοοτροπία, την περνάμε και στα παιδιά. Είναι φυσιολογικό.
Αν υπάρχει διαφορά ηλικίας και όλα αυτά που μας έμαθαν, αυτές οι χαζομάρες δεν τελειώνουν ποτέ. Είναι στεγανά και προκαταλήψεις που κυβερνούν ακόμη τον κόσμο.
Η ζωή είναι δημιουργία. Τίποτα άλλο.
Ερ.: Στην εποχή του streaming, του Netflix, αλλά και της παραδοσιακής τηλεόρασης, πώς πιστεύεις ότι εξελίσσεται ο ρόλος του ηθοποιού σήμερα;
Απ.:Το θετικό σήμερα είναι ότι δεν εξαρτάσαι από κανέναν. Για τη δουλειά σου και για την εκπαίδευσή σου έχεις όπλο το τηλέφωνο και το ίντερνετ.
Μπορείς να ψάξεις μεθόδους, σεμινάρια, να ασχοληθείς με αυτό που σε ενδιαφέρει και όχι με αυτό που θέλει η κάθε σχολή.
Γι’ αυτό κάνω θεατρικό παιχνίδι χρόνια. Ασχολούμαι με παιδιά και με ανθρώπους έξω από τον χώρο.
Μπορείς να βγάλεις με ασφάλεια ό,τι κουβαλάς μέσα σου πάνω στη σκηνή, αρκεί να έχεις τον σωστό άνθρωπο δίπλα σου.
Αυτό κάνω κι εγώ, και με τα παιδιά και με την ομάδα «Όνειρο είναι».
Ερ.: θα σε δούμε σε κάτι καινούριο το επόμενο διάστημα;
Απ.: Αυτή την περίοδο δουλεύουμε με την ομάδα Εκτός Δρόμου κείμενα του φίλου μου Βασίλη Φλώρου από την Καλαμάτα. Έχω παίξει σε τουλάχιστον τρία έργα δικά του και κάνει καταπληκτική δουλειά. Οι μονόλογοι λέγονται Σπασμένα Κόκαλα.
Οι χαρακτήρες είναι άνθρωποι τσακισμένοι από τη ζωή – άλλοι σέρνονται, άλλοι είναι ανάπηροι – πάντα μέσα από το χιούμορ, αλλά είναι δυνατά πράγματα. Κατευθείαν σκέφτηκα την ομάδα που έχω εγώ, γιατί οι άνθρωποι είναι άνθρωποι με αναπηρία.
Το ετοιμάζουμε αυτό και πιστεύω πως, αν όλα πάνε καλά, θα είμαστε έτοιμοι τέλος Ιουνίου. Κάθε χρόνο δουλεύουμε κάτι διαφορετικό. Πέρσι είχαμε τους μύθους του Αισώπου. Παίζουμε σε Δήμους δωρεάν, γιατί τα παιδιά είναι ερασιτέχνες, και παρουσιάζουμε πάντα τη δουλειά μας στο Σπίτι του Ηθοποιού.
Η Άννα Φόνσου είναι μοναδική και κάνει πραγματικά σπουδαίο έργο.
Ερ.: Τι συμβουλή θα έδινες στον νεότερο εαυτό σου όταν ξεκινούσες την καριέρα σου στη Δραματική Σχολή;
Απ.: Το καλό με εμένα είναι ότι πήγα στη σχολή στα 27 μου. Στα 24 μου δεν ήξερα τίποτα από θέατρο.
Με τη γυναίκα μου τότε είχαμε αποφασίσει να μεγαλώσουμε το παιδί μας στο χωριό, στο Κιλκίς. Η Θεσσαλονίκη ήταν δίπλα, οπότε είχα χρόνο να ασχοληθώ με πολιτιστικά.
Πήγα σε μια ερασιτεχνική ομάδα και ο Δημήτρης Καρέλλης μού είπε: «Δεν δίνεις εξετάσεις για δραματική σχολή;». Μου φάνηκε περίεργο, αλλά έδωσα. Και πέρασα.
Επειδή είχα εμπειρία ζωής, καταλάβαινα τη ματαιοδοξία του χώρου. Εμένα με ενδιέφερε μόνο να εκφραστώ.
Η συμβουλή που θα έδινα – και που έδωσα τότε στον εαυτό μου – είναι μία:
Κάνε αυτό που σου αρέσει.
Σωτήρη μου, σε ευχαριστώ για την αμεσότητα και την αυθεντικότητά σου. Η κουβέντα μας ήταν από αυτές που μένουν. Εύχομαι τα καλύτερα σε ό,τι ετοιμάζεις.