Το Λούβρο, παγκόσμιο σύμβολο τέχνης και πολιτισμού, το πιο επισκέψιμο μουσείο του κόσμου που έχει αντέξει πολέμους, τρομοκρατικές επιθέσεις και μία πανδημία, έκλεισε ξαφνικά τις πόρτες του.
Την περασμένη Δευτέρα, το μουσείο διέκοψε τη λειτουργία του λόγω απεργίας των εργαζομένων, οι οποίοι διαμαρτύρονται για την κατάρρευση του ιδρύματος εξαιτίας του υπερτουρισμού. Το θέαμα στο κέντρο του Παρισιού ήταν σχεδόν απίστευτο: το κτίριο που στεγάζει εμβληματικά έργα όπως η «Μόνα Λίζα» του Λεονάρντο ντα Βίντσι παρέμεινε εκτός λειτουργίας με απόφαση των ίδιων των ανθρώπων που είναι υπεύθυνοι για την απρόσκοπτη λειτουργία του.
Το «παράπονο της Μόνα Λίζα» και η διεθνής κατάσταση
Έξω από το μουσείο, χιλιάδες επισκέπτες βρέθηκαν σε σύγχυση, κρατώντας τα εισιτήρια στο χέρι, περιμένοντας σε ουρές που δεν κινούνταν κάτω από τη διάσημη γυάλινη πυραμίδα. «Εδώ έξω ακούμε το “παράπονο της Μόνα Λίζα”. Χιλιάδες άνθρωποι περιμένουμε, χωρίς καμία ενημέρωση ή εξήγηση. Μάλλον ακόμα κι η Μόνα Λίζα χρειάζεται μία μέρα ρεπό», δήλωσε στο Associated Press ο 62χρονος Κέβιν Γουόρντ από το Μιλγουόκι.
Το εμβληματικό μουσείο αποτελεί πλέον σύμβολο της έκτασης του υπερτουρισμού στη γαλλική πρωτεύουσα, η οποία έχει φτάσει στα όριά της. Καθώς άλλοι δημοφιλείς ευρωπαϊκοί προορισμοί, από τη Βενετία ως την Ακρόπολη, προσπαθούν να βάλουν όρια στην προσέλευση των τουριστών τους καλοκαιρινούς μήνες, ένα από τα διασημότερα μουσεία του κόσμου, με εκατομμύρια επισκέπτες, φτάνει το δικό του σημείο καμπής.
Η απεργία στο Λούβρο ξέσπασε αυθόρμητα, κατά τη διάρκεια μιας σύσκεψης του προσωπικού, όταν φύλακες, εκδότες εισιτηρίων και υπεύθυνοι ασφαλείας αρνήθηκαν να αναλάβουν υπηρεσία. Διαμαρτυρήθηκαν για τον –σύμφωνα με τα συνδικάτα τους– μη διαχειρίσιμο όγκο επισκεπτών, τη χρόνια υποστελέχωση και τις «αφόρητες» συνθήκες εργασίας. Σπάνια, η διακοπή της λειτουργίας του μουσείου έχει συμβεί τόσο ξαφνικά, χωρίς προειδοποίηση και μπροστά στα μάτια των επισκεπτών.
Η αναστάτωση στο παρισινό μουσείο ήλθε λίγους μόλις μήνες μετά την παρουσίαση από τον Πρόεδρο Μακρόν ενός δεκαετούς σχεδίου διάσωσης του Λούβρου από τα αμέτρητα προβλήματα που αντιμετωπίζει – από διαρροές νερού και επικίνδυνες θερμοκρασιακές διακυμάνσεις, μέχρι τις πολυκαιρισμένες υποδομές και την πέραν των ορίων αντοχής επισκεψιμότητα. Για τους εργαζόμενους, όμως, οι εξαγγελίες Μακρόν μοιάζουν πολύ μακρινές υποσχέσεις. «Δεν μπορούμε να περιμένουμε έξι χρόνια για βοήθεια», δήλωσε η υπεύθυνη εξυπηρέτησης επισκεπτών του μουσείου, Σάρα Σεφιάν. «Οι ομάδες μας βρίσκονται υπό πίεση τώρα. Δεν αφορά μόνο την τέχνη — αφορά τους ανθρώπους που την προστατεύουν», πρόσθεσε.
Στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος των επισκεπτών βρίσκεται η «Μόνα Λίζα». Καθημερινά, μπροστά στο πορτραίτο του 16ου αιώνα συνωστίζονται πλήθη που περιμένουν σαν να πρόκειται να συναντηθούν με τις μεγαλύτερες, εν ζωή διασημότητες της εποχής μας. Στη μεγαλύτερη αίθουσα του μουσείου, τη Salle des Etats, στριμώχνονται κάθε μέρα περίπου 20.000 άνθρωποι, μόνο και μόνο για να τραβήξουν μια selfie μπροστά στην αινιγματική, πασίγνωστη γυναίκα που απαθανάτισε ο Λεονάρντο Ντα Βίντσι. Ο συνωστισμός είναι τέτοιος που πολλοί δεν κοιτούν καν τα αριστουργήματα που εκτίθενται γύρω από το εμβληματικό πορτραίτο – έργα του Τισιανού και του Βερονέζε που περνούν απαρατήρητα. «Δε βλέπεις τον πίνακα. Βλέπεις κινητά και αγκώνες. Σκας από τη ζέστη. Και μετά, σε σπρώχνουν έξω», είπε η 28χρονη Τζι-Χιουν Παρκ, που ταξίδεψε στο Παρίσι από τη Σεούλ.
Το σχέδιο Μακρόν, ονόματι «Νέα Αναγέννηση του Λούβρου», υπόσχεται λύσεις σε όλα αυτά τα ζητήματα. Η Μόνα Λίζα θα αποκτήσει τη δική της αίθουσα, η οποία θα είναι προσβάσιμη μόνο με χρονοπρογραμματισμένο εισιτήριο. Έως το 2031 θα είναι έτοιμη μία νέα είσοδος στο μουσείο από την πλευρά του Σηκουάνα, ώστε να αποσυμφορηθεί η υπερφορτωμένη πυραμίδα.
Μαζική αγανάκτηση και το μέλλον του Μουσείου
Ωστόσο, οι εξαγγελίες Μακρόν δεν πείθουν τους εργαζόμενους του Λούβρου, οι οποίοι κατηγορούν τον πρόεδρο για υποκρισία, σημειώνοντας ότι από τον προϋπολογισμό 700 – 800 εκατομμυρίων ευρώ για την ανακαίνιση του ιδρύματος αποκρύπτονται βαθύτερα λειτουργικά προβλήματα. Παρά τις επενδύσεις σε νέες εισόδους και εκθεσιακούς χώρους, οι ετήσιες κρατικές επιχορηγήσεις έχουν μειωθεί κατά πάνω από 20% την τελευταία δεκαετία — ενώ οι επισκέπτες αυξάνονται συνεχώς. «Μας ενοχλεί πολύ που, ενώ ο πρόεδρος κάνει τις ομιλίες του στο μουσείο μας, αν ξύσετε την επιφάνεια θα δείτε ότι η οικονομική στήριξη από το κράτος κάθε χρόνο μειώνεται», σημειώνει η Σεφιάν.
Το 2024, το Λούβρο υποδέχτηκε 8,7 εκατομμύρια επισκέπτες – δηλαδή, πάνω από τους διπλάσιους από αυτούς που αντέχουν οι υποδομές του. Παρότι υπάρχει ημερήσιο όριο 30.000 επισκεπτών, τα μέλη του προσωπικού του μουσείου καταγγέλλουν ότι, καθημερινά, η εργασία τους μετατρέπεται σε αγώνα αντοχής, με ελάχιστα σημεία ξεκούρασης, λίγες τουαλέτες και την ακραία, καλοκαιρινή ζέστη να εντείνεται από το φαινόμενο θερμοκηπίου της πυραμίδας. Σε ένα εσωτερικό υπόμνημα που διέρρευσε το προηγούμενο διάστημα, η πρόεδρος του Λούβρου, Λοράνς ντε Καρ, προειδοποιούσε ότι τμήματα του κτηρίου «δεν είναι πλέον στεγανά», οι θερμικές διακυμάνσεις απειλούν ανεκτίμητα έργα τέχνης, και ότι ακόμα και οι βασικές ανάγκες των επισκεπτών — φαγητό, τουαλέτες, σήμανση — είναι κατώτερες των διεθνών προτύπων. Περιέγραψε την εμπειρία απλά ως «σωματικό μαρτύριο».
Το πλήρες σχέδιο ανακαίνισης του Λούβρου αναμένεται να χρηματοδοτηθεί από έσοδα εισιτηρίων, ιδιωτικές δωρεές, κρατικά κονδύλια και τέλη από την παράρτηση του μουσείου στο Άμπου Ντάμπι. Οι τιμές εισιτηρίων για τουρίστες εκτός Ε.Ε. αναμένεται να αυξηθούν αργότερα μέσα στη χρονιά. Για τους εργαζόμενους του μουσείου, όμως, οι ανάγκες πρέπει να ικανοποιηθούν πολύ πιο άμεσα από τον δεκαετή ορίζοντα του σχεδίου Μακρόν.
Ο Εμανουέλ Μακρόν, που έχει πολλάκις απευθυνθεί στους ψηφοφόρους του από τον περίβολο του εμβληματικού μουσείου, έχει υποσχεθεί ένα ασφαλέστερο, πιο σύγχρονο Λούβρο ως το τέλος της δεκαετίας. Μέχρι τότε, ο μεγαλύτερος πολιτιστικός θησαυρός της Γαλλίας, αλλά και τα εκατομμύρια των επισκεπτών που σπεύδουν να τον δουν, παραμένουν «παγιδευμένοι» ανάμεσα στις ρωγμές που προκαλεί ο υπερτουρισμός.
Με πληροφορίες από Associated Press