Στην πρόσφατη συνεδρίαση λογοδοσίας της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας (ΠΚΜ), σε απάντηση του περιφερειακού συμβούλου Γιάννη Μυλόπουλου, η Αντιπεριφερειάρχης απάντησε ότι, το έργο προστασίας των όχθων και βάθρων του Πέλεκα, «θα υλοποιηθεί εντός του 2026, με την επιφύλαξη έγκρισης των περιβαλλοντικών όρων.»

Περισσότερο ευχή παρά δέσμευση εξέφρασε, αφού η Μελέτη Περιβαλλοντικών Όρων, δεν έχει ακόμα ολοκληρωθεί. Επιπλέον, την έγκριση της ΜΠΕ, ακολουθούν και άλλα στάδια μέχρι να φτάσουμε  στην εν τέλει υλοποίηση του έργου.

Η αξιοπιστία της απάντησης κρίνεται και από το πρόσφατο παρελθόν της ίδιας διοίκησης. Όπως η εξαγγελία το 2013 για την Περιφερειακή Οδό, με υπόσχεση παράδοσης το 2015. Αντίστοιχα και το έργο αντιπλημμυρικής προστασίας στον Πέλεκα εξελίσσεται σε μακρά διοικητική περιπέτεια. Κόντρα στα δημόσια αφηγήματα, η πραγματική ακολουθία των γεγονότων είναι αποκαλυπτική.

Το αφήγημα της διοίκησης και η διοικητική πραγματικότητα

Από τον Νοέμβριο 2016 έως τον Απρίλιο 2017 πραγματοποιήθηκαν εκτεταμένες αμμοληψίες από την κοίτη του χειμάρρου για την κατασκευή της Περιφερειακής Οδού, με άδεια του Υπουργείου Οικονομικών, υπό τον ρητό όρο «εντός δύο ετών να εκτελεστεί εξ ολοκλήρου το αντιπλημμυρικό έργο του Πέλεκα». Ωστόσο, ο κύριος του έργου, δηλαδή η ΠΚΜ, αποδέχθηκε ή ανέχθηκε τέτοιες δραστηριότητες στην κοίτη του χειμάρρου χωρίς να έχει προηγηθεί η αναγκαία υδρομορφολογική μελέτη και αντιπλημμυρική θωράκιση, αυξάνοντας τον κίνδυνο διάβρωσης σε περίπτωση πλημμύρας, και χωρίς να έχει εξασφαλίσει, ούτε συμβατικά ούτε διοικητικά, την υλοποίηση του αντιπλημμυρικού έργου που αποτελούσε όρο της άδειας. Ούτε μερίμνησε για την επαρκή εποπτεία και τον έλεγχο των αμμοληψιών, οι οποίες – σύμφωνα με δημοσιεύματα της εποχής – έφταναν ακόμη και κοντά στα θεμέλια της γέφυρας στην Ανδρομάχη.

Η αδράνεια της ΠΚΜ, στην αντιμετώπιση ενός γνωστού κινδύνου, αποκαλύφθηκε με την πλημμύρα του 2017, όταν εκτέθηκαν τα βάθρα της γέφυρας και καταστράφηκαν ο δημοτικός πεζόδρομος και τμήματα του οδικού δικτύου.

Τον Ιούνιο του 2017, το Ελεγκτικό Συνέδριο, με απόφασή του, έκρινε ότι κωλύεται η σύναψη της συμπληρωματικής σύμβασης για τα έργα της Περιφερειακής Οδού και του αντιπλημμυρικού έργου στον Πέλεκα, οδηγώντας σε «πάγωμα» και των δύο. Η διοίκηση της ΠΚΜ όφειλε να αποσυνδέσει εξαρχής τα έργα και να διασφαλίσει την άμεση ωρίμανση του αντιπλημμυρικού σχεδιασμού. Δεν το έκανε.

Το 2019 η Αντιπεριφερειάρχης δήλωσε ότι «πρόκειται να εκπονηθεί μελέτη προϋπολογισμού 700.000 €, για την οποία έχει ήδη εγκριθεί χρηματοδότηση». Στην πραγματικότητα, το μόνο που ίσχυε τότε ήταν η καταχώριση του έργου στο Εθνικό Μητρώο Έργων. Η χρηματοδότηση εγκρίθηκε τελικά τον Οκτώβριο του 2023. Το 2024 το έργο βρισκόταν ακόμη στο στάδιο της διακήρυξης, ενώ διοικητικές παραλείψεις σε τυπικές υποχρεώσεις δημοσίευσης προκάλεσαν πρόσθετες καθυστερήσεις.

Η σύμβαση για την εκπόνηση της μελέτης υπογράφηκε τελικά τον Μάιο του 2025, με ποσό 259.532€. Η απόσταση ανάμεσα στις δημόσιες δεσμεύσεις και τη διοικητική πραγματικότητα είναι εμφανής. Δείχνει ότι, το 2019, η μελέτη ανακοινώθηκε χωρίς σαφές αντικείμενο και άρα χωρίς τεκμηριωμένη εκτίμηση του κόστους.

Οκτώ χρόνια μετά την πλημμύρα του 2017, το ουσιαστικό αντιπλημμυρικό έργο του Πέλεκα παραμένει ακόμη ζητούμενο. Σε ζητήματα, όμως, δημόσιας ασφάλειας, η βραδύτητα δεν είναι απλή διοικητική αδυναμία. Είναι πολιτική ευθύνη.

Σημέλα Ελευθεριάδου

Δασολόγος – Περιβαλλοντολόγος
MSc Περιβαλλοντικός Σχεδιασμός Πόλεων και Κτιρίων