Παρότι τα τσουνάμι είναι σχετικά σπάνια, όταν εκδηλωθούν αποτελούν σοβαρή απειλή για τη ζωή και τις περιουσίες
Ο σεισμός των 8,8 Ρίχτερ στην Ρωσία προκάλεσε άμεσες προειδοποιήσεις για τσουνάμι σε ολόκληρο τον Ειρηνικό, ξυπνώντας εφιαλτικές μνήμες από τις τραγωδίες του 2004 στον Ινδικό Ωκεανό και του 2011 στην Ιαπωνία.
Τελικά το τσουνάμι που ακολούθησε του μεγάλου σεισμού αποδείχθηκε λιγότερο καταστροφικό απ’ ό,τι αρχικά φοβούνταν οι κατά τόπους Αρχές. Τι είναι όμως το τσουνάμι και πώς δημιουργείται;
Το τσουνάμι (tsunami) είναι ιαπωνική λέξη και αποτελείται από δύο ιδεογράμματα που σημαίνουν μαζί “λιμάνι – κύματα”. Το πρώτο που προφέρεται “tsu” σημαίνει “λιμάνι”, ενώ το δεύτερο, “nami” σημαίνει “μέσα κύμα”. Στο παρελθόν, τα tsunamis αναφέρονταν από το ευρύ κοινό ως παλιρροιακά κύματα (tidal waves) και από την επιστημονική κοινότητα ως θαλάσσια σεισμικά κύματα (seismic sea waves).
Ένα τσουνάμι είναι μια σειρά κυμάτων που δημιουργούνται από μια μεγάλη και απότομη μετατόπιση του ωκεανού. Οι ισχυροί σεισμοί κάτω ή κοντά στον ωκεάνιο πυθμένα αποτελούν τη συχνότερη αιτία δημιουργίας τσουνάμι, αν και κατολισθήσεις, ηφαιστειακή δραστηριότητα, ορισμένα καιρικά φαινόμενα και πτώση μετεωριτών μπορούν επίσης να προκαλέσουν τσουνάμι.
Τα τσουνάμι διαδίδονται ακτινικά προς όλες τις κατευθύνσεις από την πηγή τους και είναι ικανά να διασχίσουν ολόκληρες ωκεάνιες λεκάνες, να κινηθούν γύρω από νησιά και να εισχωρήσουν σε κόλπους, λιμνοθάλασσες και ποτάμια. Όταν φτάνουν στις ακτές, μπορεί να προκαλέσουν επικίνδυνες πλημμύρες και ισχυρά ρεύματα, επηρεάζοντας τη ναυσιπλοΐα και τις θαλάσσιες δραστηριότητες, ενώ τα φαινόμενα αυτά μπορεί να διαρκέσουν αρκετές ώρες ή ακόμα και ημέρες.
Παρότι τα τσουνάμι είναι σχετικά σπάνια, όταν εκδηλωθούν αποτελούν σοβαρή απειλή για τη ζωή και τις περιουσίες. Στο παρελθόν, τα τσουνάμι έχουν κοστίσει εκατοντάδες χιλιάδες ζωές και έχουν προκαλέσει ζημιές αξίας εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων σε όλο τον κόσμο.
Στα βαθιά νερά των ωκεανών, τα κύματα του τσουνάμι συχνά περνούν απαρατήρητα. Ωστόσο, όσο πλησιάζουν στις ακτές και το βάθος του νερού μειώνεται, αυξάνεται το ύψος τους. Η ταχύτητα με την οποία κινούνται τα κύματα του τσουνάμι εξαρτάται από το βάθος της θάλασσας: όσο πιο βαθιά είναι τα νερά, τόσο πιο γρήγορα κινείται το κύμα. Σε βαθιά νερά, τα κύματα αυτά μπορεί να αναπτύξουν ταχύτητες αντίστοιχες με εκείνες των αεροπλάνων και επιβραδύνουν μόνο όταν φτάσουν σε ρηχότερα νερά. Αν και συχνά αποκαλούνται “παλιρροϊκά κύματα”, ο όρος αυτός δεν είναι ακριβής, καθώς τα τσουνάμι δεν σχετίζονται με τις παλίρροιες — παρότι μια ενδεχόμενη σύμπτωση με άμπωτη ή πλημμυρίδα μπορεί να εντείνει τις καταστροφές.
Τι προκαλεί ένα τσουνάμι;
Περίπου το 80% όλων των γνωστών τσουνάμι προκαλούνται από σεισμούς, οι οποίοι μετακινούν τον φλοιό της Γης και εκτοπίζουν το νερό, δημιουργώντας κύματα που εξαπλώνονται ταχύτατα προς κάθε κατεύθυνση.
Δεν προκαλούν όμως όλοι οι σεισμοί τσουνάμι: για να συμβεί αυτό, πρέπει ο σεισμός να είναι αρκετά ισχυρός και να βρίσκεται κοντά στον βυθό, ώστε να προκαλέσει κάθετη μετατόπιση του ωκεάνιου πυθμένα και, κατά συνέπεια, του νερού που βρίσκεται ακριβώς από πάνω του.
Καθώς ο βυθός ανυψώνεται ή βυθίζεται, το νερό πάνω του αναταράσσεται και προσπαθεί να ισορροπήσει, δημιουργώντας το τσουνάμι που διαδίδεται προς όλες τις κατευθύνσεις.
Το μέγεθος της μετατόπισης του βυθού, η έκταση της περιοχής που επηρεάζεται (συχνά καθορίζεται από τη διάρκεια του σεισμού) και το βάθος του νερού, είναι βασικοί παράγοντες που καθορίζουν το μέγεθος ενός τσουνάμι. Επιπλέον, οι σεισμοί ενδέχεται να προκαλέσουν κατολισθήσεις που επίσης δημιουργούν τσουνάμι.
Πηγή:lifo