Σε μια σημαντική κίνηση για την αναμόρφωση του ευρωπαϊκού φορολογικού τοπίου, οι ευρωβουλευτές ενέκριναν την Τρίτη μια σειρά προτάσεων μεταρρυθμίσεων που στοχεύουν στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ, συνεχίζοντας παράλληλα τη μάχη κατά της φοροαποφυγής και της φοροδιαφυγής.
Στο επίκεντρο των προτάσεων βρίσκεται η δημιουργία ενός κόμβου φορολογικών δεδομένων και η άρση φορολογικών φραγμών, με απώτερο σκοπό την απλούστευση της φορολογικής συμμόρφωσης και τη μείωση του κόστους, ιδίως για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Μείωση του κόστους συμμόρφωσης και καταπολέμηση της φοροδιαφυγής
Η έκθεση, την οποία συνέταξε ο Κύπριος ευρωβουλευτής Μιχάλης Χατζηπαντέλα (ΕΛΚ), εγκρίθηκε με ευρεία πλειοψηφία στην Επιτροπή Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής (46 ψήφοι υπέρ, 2 κατά, 11 αποχές). Το περιεχόμενό της αναμένεται να συμβάλει καθοριστικά στο εν εξελίξει νομοθετικό έργο για την απλούστευση της φορολογίας, καθώς και σε μια ειδική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που αναμένεται στις αρχές του 2026.
Οι προτάσεις στοχεύουν στην απλούστευση της φορολογικής συμμόρφωσης και την εξάλειψη διοικητικών εμποδίων στην εσωτερική αγορά. Η εφαρμογή τους εκτιμάται ότι θα μειώσει σημαντικά το οικονομικό κόστος συμμόρφωσης, το οποίο, ιδιαίτερα για τις ΜΜΕ, ανέρχεται περίπου στο 30% των καταβληθέντων φόρων. Παράλληλα, θα διευκολύνουν τις κυβερνήσεις στη φορολογική είσπραξη και διαχείριση, συμβάλλοντας στη μείωση της φοροδιαφυγής και της φοροαποφυγής, και στην κινητοποίηση πρόσθετων πόρων για επενδύσεις από τα κράτη σε άλλους τομείς.
Κόμβος φορολογικών δεδομένων και ενθάρρυνση επενδύσεων
Μία από τις βασικές προτάσεις της έκθεσης είναι η δημιουργία ενός κόμβου φορολογικών δεδομένων της ΕΕ. Αυτός ο κόμβος θα βελτιώσει την αυτόματη ανταλλαγή φορολογικών πληροφοριών και θα μειώσει τον διοικητικό φόρτο, εξαλείφοντας περιπτώσεις διπλής υποβολής στοιχείων και απαλλάσσοντας τους φορολογούμενους από αντίστοιχες υποχρεώσεις. Επιπλέον, θα λειτουργεί ως ενιαίο σημείο πρόσβασης για τις φορολογικές αρχές σε ολόκληρη την ΕΕ.
Οι ευρωβουλευτές τονίζουν επίσης την ανάγκη απλούστευσης των διαδικασιών φορολογικής δήλωσης για αποταμιευτικούς και επενδυτικούς λογαριασμούς, ώστε να ενθαρρυνθούν περισσότεροι πολίτες να επενδύσουν στις κεφαλαιαγορές της ΕΕ και να κινητοποιηθούν αποταμιεύσεις που παραμένουν ανενεργές.
Το εγκριθέν κείμενο προτείνει επίσης την εναρμόνιση της χρήσης του αριθμού φορολογικού μητρώου σε όλα τα κράτη μέλη για τη βελτίωση της διοικητικής συνεργασίας και της υποβολής στοιχείων. Τέλος, καλείται η Επιτροπή να αξιολογήσει και να απλουστεύσει το ισχύον πλαίσιο ΦΠΑ, την οδηγία για τη διοικητική συνεργασία στον τομέα της φορολογίας και την οδηγία για την καταπολέμηση της φοροαποφυγής.
Παρόλα αυτά, οι ευρωβουλευτές υπογραμμίζουν ότι η απλούστευση από μόνη της δεν αρκεί. Είναι απαραίτητο να γίνουν επενδύσεις στην ικανότητα των φορολογικών αρχών να αξιοποιούν πλήρως τις υφιστάμενες υποχρεώσεις υποβολής στοιχείων, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι καμία απλούστευση δεν θα υπονομεύσει την καταπολέμηση της φορολογικής απάτης, της φοροαποφυγής ή της φοροδιαφυγής.
Φορολογικοί φραγμοί και δηλώσεις του εισηγητή
Οι ευρωβουλευτές ζητούν από την Επιτροπή να χαρτογραφήσει τα υφιστάμενα φορολογικά εμπόδια στις διασυνοριακές επενδύσεις και να παρουσιάσει ένα σχέδιο δράσης για την αντιμετώπισή τους. Συγκεκριμένα, καλούν για την αξιολόγηση ενός ενιαίου συνόλου κανόνων σε επίπεδο ΕΕ για τις καινοτόμες νεοφυείς επιχειρήσεις (το λεγόμενο 28ο καθεστώς), το οποίο θα παρέχει ένα ενιαίο σύνολο φορολογικών νόμων. Ζητούν επίσης μέτρα για την αντιμετώπιση των φορολογικών ζητημάτων των διασυνοριακών εργαζομένων και των ψηφιακών νομάδων, καθώς και την απλούστευση των καθεστώτων φορολογικών κινήτρων Έρευνας & Ανάπτυξης.
Ο εισηγητής της έκθεσης, Μιχάλης Χατζηπαντέλας, δήλωσε: «Η παρούσα έκθεση ζητά ένα απλούστερο, διαφανέστερο και προβλέψιμο φορολογικό πλαίσιο στην ΕΕ, το οποίο θα μειώνει την πολυπλοκότητα και τον διοικητικό φόρτο, ενισχύοντας παράλληλα την ανταγωνιστικότητά μας. Σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων οικονομικών πιέσεων και παγκόσμιου ανταγωνισμού, η απλούστευση του φορολογικού συστήματος είναι ζωτικής σημασίας. […] Ένα δίκαιο και φιλικό προς τις επιχειρήσεις φορολογικό σύστημα είναι ζωτικής σημασίας για τις ΜΜΕ, οι οποίες αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της ευρωπαϊκής οικονομίας και είναι απαραίτητες για την ανάπτυξη σε όλα τα κράτη μέλη, ιδιαίτερα σε μικρότερες οικονομίες όπως η χώρα μου η Κύπρος. Έτσι θα διασφαλίσουμε μια ανταγωνιστική, ανθεκτική και χωρίς αποκλεισμούς ενιαία αγορά για όλους.»
Η έκθεση, αν και δεν αποτελεί επίσημα μέρος της νομοθετικής διαδικασίας, εκφράζει τις πολιτικές προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ενόψει της αναμενόμενης νομοθετικής πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη φορολογική απλούστευση, η οποία προβλέπεται να κατατεθεί στις αρχές του 2026.