Η περίοδος πριν την 3η Σεπτεμβρίου 1843 χαρακτηριζόταν από έντονη πολιτική και οικονομική δυσαρέσκεια στην Ελλάδα. Ο Όθωνας κυβερνούσε με απόλυτη μοναρχία, χωρίς Σύνταγμα, και η εξουσία βρισκόταν στα χέρια των Βαυαρών. Οι οικονομικές δυσκολίες, η βαριά φορολογία, και η αδυναμία των Ελλήνων πολιτικών να συμμετάσχουν στη διακυβέρνηση δημιούργησαν ένα κλίμα έντασης.

Στις 3 Σεπτεμβρίου 1843, ξέσπασε μια επανάσταση στην Αθήνα με επικεφαλής τους Ιωάννη Μακρυγιάννη και Δημήτριο Καλλέργη. Η εξέγερση υποστηρίχτηκε από τον λαό, αλλά και από στρατιωτικές μονάδες. Οι επαναστάτες περικύκλωσαν τα ανάκτορα και απαίτησαν από τον Όθωνα να παραχωρήσει Σύνταγμα.

Ο Όθωνας, βλέποντας την αποφασιστικότητα των επαναστατών και την έλλειψη υποστήριξης από τις δυνάμεις του, αναγκάστηκε να υποχωρήσει. Τελικά, υπέγραψε το διάταγμα για την προκήρυξη Συντακτικής Εθνοσυνέλευσης. Η εξέγερση ήταν αναίμακτη και πέτυχε τον στόχο της.

Το πρώτο Σύνταγμα

Η Εθνοσυνέλευση συνήλθε και ψήφισε το πρώτο Σύνταγμα της Ελλάδας το 1844. Με αυτό το Σύνταγμα, η Ελλάδα μετατράπηκε από απόλυτη σε συνταγματική μοναρχία. Το Σύνταγμα καθιέρωσε τη διάκριση των εξουσιών (νομοθετική, εκτελεστική, δικαστική), αναγνώρισε βασικά ατομικά δικαιώματα και περιόρισε τις εξουσίες του βασιλιά. Παρόλα αυτά, ο Όθωνας διατήρησε σημαντικές αρμοδιότητες.

Το παλιό ανάκτορο του Όθωνα, όπου διαδραματίστηκαν τα γεγονότα, είναι σήμερα η έδρα της Βουλής των Ελλήνων.

Τα βασικά σημεία του Συντάγματος του 1844

Το Σύνταγμα του 1844, που προέκυψε από την Επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου 1843, ήταν το πρώτο Σύνταγμα του ελληνικού κράτους. Τα βασικά του σημεία ήταν τα εξής:

Πολίτευμα

  • Καθιέρωση Συνταγματικής Μοναρχίας: Το πολίτευμα της χώρας μετατράπηκε από απόλυτη μοναρχία σε συνταγματική, περιορίζοντας τις εξουσίες του βασιλιά.

Διάκριση των Εξουσιών

  • Νομοθετική Εξουσία: Ασκούνταν από τον βασιλιά, τη Βουλή και τη Γερουσία.
  • Εκτελεστική Εξουσία: Ανήκε στον βασιλιά, ο οποίος τη διοικούσε μέσω των υπουργών του.
  • Δικαστική Εξουσία: Απονεμόταν από δικαστήρια που λειτουργούσαν στο όνομα του βασιλιά.

Δικαιώματα και Ελευθερίες

  • Ατομικές Ελευθερίες: Καθιέρωσε βασικά δικαιώματα, όπως η ισότητα ενώπιον του νόμου, η ελευθερία του Τύπου και το απαραβίαστο της κατοικίας. Ωστόσο, αυτά τα δικαιώματα μπορούσαν να περιοριστούν.
  • Δικαίωμα του Εκλέγειν: Αναγνώρισε την αρχή της καθολικής ψηφοφορίας για τους άνδρες.