του Ιωάννη Ιντζέ*
Ένα τραγικό και απογοητευτικό συμπέρασμα που εξάγεται από τον τρόπο άσκησης της Κυβερνητικής πολιτικής είναι ότι στερείται στρατηγικής και σχεδίου και γίνεται με τρόπο αποσπασματιΕνεργειακή συμφωνία χωρίς κατοχυρωμένα κυριαρχικά δικαιώματακό και επιπόλαιο. Το είδαμε με τα μνημόνια όπου δώσαμε τα πάντα χωρίς σχεδόν κανένα αντάλλαγμα. Το είδαμε και με το τραγικό δυστύχημα των Τεμπών όπου η φράση «πάμε και όπου βγει» έγινε συνώνυμο μίας πολιτικής για τις μεταφορές σχεδιασμένης στο πόδι και με την πίεση εξυπηρέτησης συμφερόντων και εξωγενών παρεμβάσεων.
Το ίδιο φαίνεται να επαναλαμβάνεται και στην περίπτωση της εκμετάλλευσης των πλούσιων ενεργειακών μας κοιτασμάτων, τα οποία σύμφωνα με ειδικούς (πχ. Καθηγητής Φώσκολος) αποτιμώνται ως αξία σε τρισεκατομμύρια ευρώ. Ένας αμύθητος πλούτος για την πατρίδα μας.
Στις 16 Φεβρουαρίου 2026 υπογράφηκε μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου (εκπροσωπήθηκε από τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου και τον διευθύνοντα σύμβουλο της Ελληνικής Διαχειριστικής Εταιρείας Υδρογονανθράκων και Ενεργειακών Πόρων, Αριστοφάνη Στεφάτο) και της κοινοπραξίας Chevron–Helleniq Energy, σύμβαση για την έρευνα και εκμετάλλευση υδρογονανθράκων νότια της Πελοποννήσου και της Κρήτης. Μια συμφωνία που διαφημίσθηκε πολύ και θα αναμένεται να αποτελέσει την αιχμή της επικοινωνιακής πολιτικής της ΝΔ στο προεκλογικό έτος που διανύουμε.
Την αμέσως επόμενη ημέρα, 17 Φεβρουαρίου, πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα μία εκδήλωση από το forum “ΔΙΑΛΟΓΟΙ ΝΙΣΥΡΟΥ» στο οποίο συμμετείχαν ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ο Ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ Ιωάννης Μανιάτης και η Πρέσβειρα των ΗΠΑ Kimberly Guilfoyle. Σκοπός της ημερίδας ήταν να παρουσιασθεί η νέα εποχή Τραμπ η οποία φέρνει μεγάλες αλλαγές στη διατλαντική τάξη, δίνοντας έμφαση στα στρατηγικά συμφέροντα, την ασφάλεια και τη «συναλλακτική διπλωματία» (πάρε-δώσε στα ελληνικά). «Μέσα σε αυτό το εξελισσόμενο πλαίσιο, η Ανατολική Μεσόγειος αναδεικνύεται σε ένα κρίσιμο γεωπολιτικό θέατρο, όπου συγκλίνουν η περιφερειακή σταθερότητα, η ενεργειακή ασφάλεια, οι θαλάσσιες οδοί, οι μεταναστευτικές πιέσεις και ο ανταγωνισμός για εξουσία μεταξύ κρατικών και μη κρατικών φορέων». Με απλά λόγια… στην περιοχή υπάρχει ένα νέο αφεντικό και θα πρέπει να «συνεργαστούμε» μαζί του, πάντα για το καλό μας…
Την νέα αυτή τάση ηγεμονίας την είδαμε και στις διεργασίες του λεγόμενου «Συμβουλίου Ειρήνης» (Board of Peace) όπου με πρόσχημα την ανοικοδόμηση της πολύπαθης Γάζας επιχειρείται να στηθεί ένας νέος ΟΗΕ με όρους φέουδου. Σκοπός του Συμβουλίου Ειρήνης είναι “να εμπεδώσει την παγκόσμια ειρήνη” -αν και αυτό αποτελεί αρμοδιότητα του Συμβουλίου Ασφαλείας σύμφωνα με το καταστατικό των Ηνωμένων Εθνών – δίνοντας υπερεξουσίες σε ένα Εκτελεστικό Συμβούλιο στο οποίο Πρόεδρος θα είναι ο Τράμπ και θα συμμετέχουν ο Αμερικάνος Υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και ο γαμπρός του Τζάρεντ Κούσνερ. Οι αποφάσεις του Συμβουλίου, με κυριότερη αυτήν της οικονομικής συνδρομής και της στρατιωτικής δύναμης σταθεροποίησης αναμένεται να επιβληθούν στους συμμάχους μέσω της «συναλλακτικής διπλωματίας».
Η Ελλάδα στο πλαίσιο αυτό προσπαθεί να εξασφαλίσει τα εθνικά της συμφέροντα, αλλά με έναν τρόπο, όπως αρχικά αναφέρθηκε, αποσπασματικό και επιπόλαιο. Ίσως έτσι μόνο μπορούμε να κατανοήσουμε την ξαφνική αλλαγή της Κυβέρνησης τον τελευταίο χρόνο, η οποία από υπέρμαχος της πράσινης ανάπτυξης, αποφάσισε να δοκιμάσει και στην εκμετάλλευση των πλούσιων κοιτασμάτων μας. Υπάρχει βέβαια η ρήση «κάλιο αργά παρά ποτέ» αλλά υπάρχουν κάποια θέματα που πρέπει να διευκρινισθούν.
1ον Γιατί ενώ γνωρίζαμε για τον τεράστιο πλούτο υδρογονανθράκων που κρύβουν οι Ελληνικές θάλασσες εμείς αδιαφορήσαμε τόσα χρόνια; Έγινε από αφέλεια ή επειδή υπακούσαμε σε σαφείς εντολές;
2ον Γιατί ενώ γνωρίζαμε τον τεράστιο πλούτο υδρογονανθράκων η Κυβέρνηση αποφάσισε να ξεπουλήσει όλες τις δημόσιες εταιρείες ενέργειας (ΔΕΠΑ, ΔΕΣΦΑ κλπ) και πλέον όλες αυτές έχουν περάσει σε χέρια ιδιωτών, ενώ το Δημόσιο δεν κατέχει πλέον καμία μετοχή; Να σημειωθεί ότι οι μετοχές που είναι στην κατοχή του ΕΕΣΥΠ (Υπερταμείο) δεν ελέγχονται από το Δημόσιο.
Παρά την κριτική, κυβερνητικοί αξιωματούχοι κάνουν λόγο για μεγάλη επιτυχία, αφού πέρα από το ενεργειακό σκέλος, δίδεται γεωπολιτική διάσταση στο θέμα, καθώς τα δύο οικόπεδα νότια της Κρήτης συμπίπτουν με περιοχές του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου, και αυτό θεωρείται έμπρακτη επιβεβαίωση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων στη συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή. Είναι όμως έτσι;
Ας δούμε τις δύο αυτές πτυχές της συμφωνίας.
1ον Ενεργειακά
Σύμφωνα με ανάλυση της HEREMA, το συνολικό εκτιμώμενο όφελος για το Ελληνικό Δημόσιο από ενδεχόμενη παραγωγή υδρογονανθράκων θα διαμορφωθεί μεταξύ 38% και 41% των καθαρών κερδών της κοινοπραξίας. Το ποσοστό προκύπτει από συνδυασμό φόρων, δικαιωμάτων (royalties) και υποχρεωτικών καταβολών σε όλη τη διάρκεια ζωής ενός κοιτάσματος. Το ποσό αυτό ακούγεται σημαντικό, αλλά ξεχνάμε ότι οι πολυεθνικές εταιρείες έχουν τη δυνατότητα να συγχωνεύουν τα κέρδη τους με ισολογισμούς θυγατρικών τους εταιρειών και στο τέλος να παρουσιάζουν μικρά ποσά από τα οποία θα υπολογισθεί το κέρδος για το Δημόσιο. Επίσης, επειδή ο Διαχειριστής (operator) του έργου θα είναι η κοινοπραξία Chevron–Helleniq Energy δεν θα είναι εύκολο για το Δημόσιο να ελέγχει την όλη εξέλιξη του έργου, αφού όπως λέχθηκε οι κρατικές εταιρίες ενέργειας έχουν ξεπουληθεί με μνημονιακές επιταγές. Τέλος η όλη εκμετάλλευση θα αργήσει χρονικά αφού οι πρώτες εξορύξεις αναμένονται μεταξύ 2032-2035 και συνεπώς τα όποια οφέλη στο Δημόσιο θα έρθουν αρκετά αργότερα. Επομένως έχουμε ακόμα πολύ δρόμο για τα πρώτα οφέλη και αυτό δεν είναι χωρίς σημασία.
2ον Γεωπολιτικά
Ο καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και βουλευτής της ΝΔ, Άγγελος Συρίγος υποστηρίζει ότι με την υπόψη συμφωνία αναγνωρίζεται στην πράξη η πλήρης υφαλοκρηπίδα της Κρήτης και απορρίπτεται εμμέσως το τουρκολιβυκό μνημόνιο και ότι οι μεγάλες διεθνείς ενεργειακές εταιρείες αποφεύγουν περιοχές με υψηλό νομικό ρίσκο, και συνεπώς η επένδυση αυτή είναι έμμεση επιβεβαίωση των ελληνικών θέσεων (περί ΑΟΖ).
Εδώ πρέπει να πούμε ότι η προστασία των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων και της ΑΟΖ είναι κάτι που θα πρέπει να μπορούμε να το υπερασπισθούμε από μόνοι μας και δεν θα πρέπει να περιμένουμε καμιά επιβεβαίωση από τρίτους. Άλλωστε η παρουσία της CHEVRON σε χώρες όπως το ΜΠΑΓΚΛΑΝΤΕΣ, τη ΝΙΓΗΡΙΑ και την ΑΓΚΟΛΑ δεν σημαίνει απαραίτητα ότι αυτές οι χώρες έχουν αναβαθμιστεί γεωπολιτικά.
Στην όλη γεωπολιτική αξιολόγηση, έρχεται να προστεθεί μία περίεργη προσθήκη της τελευταίας στιγμής (12/12/2025) στην υπογραφείσα Σύμβαση. Όπως προκύπτει σε έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου (υπάρχει διαθέσιμη στο διαδίκτυο) το οποίο κλήθηκε να εξετάσει «την νομιμότητα της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχου και του σχεδίου Σύμβασης Μίσθωσης», στο κείμενο της Σύμβασης προστέθηκε διάταξη που καθορίζει ότι «Οι γεωγραφικές συντεταγμένες των νότιων και πλευρικών ορίων της Συμβατικής Περιοχής μπορούν να αναθεωρηθούν από τον Εκμισθωτή, σε περίπτωση σύναψης συμφωνίας μεταξύ της Ελληνικής Δημοκρατίας και ενός ή περισσότερων γειτονικών κυρίαρχων κρατών, η οποία οριοθετεί την υφαλοκρηπίδα ή την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) της Ελληνικής Δημοκρατίας στη Συμβατική Περιοχή».
Δηλαδή δεν είμαστε και πολύ σίγουροι ότι τα όρια της Ελληνικής ΑΟΖ θα παραμείνουν όπως τα σχεδιάζουμε τώρα, αλλά ενδεχομένως να τροποποιηθούν επ’ ωφελεία τρίτων κρατών. Ή να το πούμε αλλιώς, τα κυριαρχικά μας δικαιώματα στην περιοχή δεν είναι κατοχυρωμένα!!! Αυτό είναι μία πολύ αρνητική διατύπωση που εγείρει πολλά ερωτηματικά για το σκοπό που εισήχθη στην Συμφωνία. Ποιος το απαίτησε και γιατί; Θα το μάθουμε;
Όπως αναμενόταν, το Τουρκικό Υπουργείου Αμύνης χαρακτήρισε τη διαδικασία της συμφωνίας παράνομη, αφού παραβιάζει τόσο το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο, όσο και την θαλάσσια περιοχή δικαιοδοσίας που κοινοποίησε η Λιβύη στον ΟΗΕ στις 27 Μαΐου 2025. Στο όλο πλαίσιο μπαίνουν και οι τρέχουσες διεργασίες στην Γάζα και στην Συρία, αλλά και η πρόσκληση των Κούρδων της βορειοανατολικής Συρίας (Ροζάβα) στην 62η Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου (13-15 Φεβρουαρίου), γεγονός που προκάλεσε την τουρκική δυσαρέσκεια.
Το ερώτημα πλέον είναι, στην νέα «περιφερειακή τάξη πραγμάτων» που οι ΗΠΑ επιδιώκουν να δημιουργήσουν στην Ανατολική Μεσόγειο και στο πλαίσιο της «συναλλακτικής τους διπλωματίας» τι θα δοθεί στην Τουρκία;
Αυτό είναι το κρίσιμο και σίγουρα δεν πρέπει να επιτρέψουμε να είναι σε βάρος των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων.
* Ο Ιωάννης Ιντζές είναι Αντιστράτηγος ε.α. απόφοιτος της Σχολής Εθνικής Άμυνας και κάτοχος Μεταπτυχιακού στην «Εφαρμοσμένη Στρατηγική και τη Διεθνή Ασφάλεια». Είναι Διευθυντής του Πολιτικού Γραφείου του Προέδρου της ΝΙΚΗΣ και Επιστημονικός Συνεργάτης στην Βουλή, Υπεύθυνος του Τομέα Εθνικής Άμυνας και αναπληρωματικό μέλος του Εθνικού Συμβουλίου Εξωτερικής Πολιτικής.